Bhagya

Punjab State Board PSEB 4th Class Maths Book Solutions Chapter 5 ਮਾਪ Ex 5.2 Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 Maths Chapter 5 ਮਾਪ Ex 5.2

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਲੀਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਕਰੋ :

(a)

……… ਸੈਂ.ਮੀ. ……. ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
7 ਸੈਂ.ਮੀ. 8 ਮਿ.ਮੀ.

(b)

……… ਸੈਂ.ਮੀ. ……. ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
3 ਸੈਂ.ਮੀ. 4 ਮਿ.ਮੀ.

(c)

ਹੱਲ:
3 ਸੈਂ.ਮੀ. 8 ਮਿ.ਮੀ.

(d)

ਹੱਲ:
6 ਸੈਂ.ਮੀ. 5 ਮਿ.ਮੀ. ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਰੇਖਾ ਖੰਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਮਿਲੀਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪੋ :

(a) __________
…………ਸੈਂ.ਮੀ. …………..ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
3 ਸੈਂ.ਮੀ. 7 ਮਿ.ਮੀ.

(b) __________
……….ਮੈਂ.ਮੀ. …………..ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
4 ਸੈਂ.ਮੀ. 6 ਮਿ.ਮੀ.

(c) __________
……….ਮੈਂ.ਮੀ. …………..ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
5 ਸੈਂ.ਮੀ. 2 ਮਿ.ਮੀ.

(d) __________
……….ਮੈਂ.ਮੀ. …………..ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
6 ਸੈਂ.ਮੀ. 8 ਮਿ.ਮੀ.

(e) __________
……….ਮੈਂ.ਮੀ. …………..ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
8 ਸੈਂ.ਮੀ. 3 ਮਿ.ਮੀ.

(f) __________
……….ਮੈਂ.ਮੀ. …………..ਮਿ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
12 ਸੈਂ.ਮੀ. 5 ਮਿ.ਮੀ.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਪਤਾ ਕਰੋ :

(a) ਲੰਬਾਈ = …….. ਸੈਂ.ਮੀ. …….. ਮਿ.ਮੀ.
(b) ਚੌੜਾਈ = ……… ਸੈਂ.ਮੀ……… ਮਿ.ਮੀ.

(c) ਲੰਬਾਈ = ……… ਸੈਂ.ਮੀ. …….. ਮਿ.ਮੀ.
(d) ਚੌੜਾਈ == ……… ਸੈਂ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
₹ 2000 ਦਾ ਨੋਟ ਲਓ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦਾ ਮਾਪ ਕਰੋ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ₹ 200 ਦਾ ਨੋਟ ਲਓ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦਾ ਮਾਪ ਕਰੋ ।
(a) 16 ਸੈਂ.ਮੀ. 8 ਮਿ.ਮੀ.
(b) 6 ਸੈਂ.ਮੀ. 6 ਮਿ.ਮੀ.
(c) 14 ਸੈਂ.ਮੀ. 6 ਮਿ.ਮੀ.
(d) 6 ਸੈਂ.ਮੀ. 6 ਮਿ.ਮੀ.

Punjab State Board PSEB 5th Class Punjabi Book Solutions Chapter 7 ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 5 Punjabi Chapter 7 ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ (1st Language)

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ

I. ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਗੱਲਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ’ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ . ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹੜੇ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:

1. ਸਾਨੂੰ ਘੁਮੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ।
2. ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੁ ਨੂੰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ।
3. ਹਰ ਇਕ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
4. ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
5. ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਇਕ ਚੰਗਾ, ਗੁਣ ਹੈ ।

II. ਜ਼ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਤਿਤਲੀ ਕਿਹੋ-ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਤਿਤਲੀ ਸਤਰੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਘੁਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਧੂੜਾ ਇਕ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਫੁੱਲ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਕਰਕੇ ਬੀਜ ਬਣਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਟਾਪੂ ਕਿਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘਿਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ।

III. ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਫ਼ਜੂਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਤਿਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ? ‘
ਉੱਤਰ:
ਤਿਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਫ਼ਜੂਲ ਨਹੀਂ । ਹਰ ਇਕ ਜੀਵ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਹੈ । ਨਿੱਕੇ ਤੋਂ ਨਿੱਕੇ ਜੀਵ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀਂ’ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਿੱਕੀ ਤੋਂ ਨਿੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੰਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਕਹਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :-

ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਤਿਤਲੀ ਉੱਡੀ ਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ । ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਹਾਲੇ ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ ਨਾਂ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਸਾਮਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਸੀ । ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੇਘੁਰਨੇ ਸਨ । ਉਹ ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਉੱਥੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਤੇ ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵੱਲ ਉੱਡ ਪਈ । ਉਹ ਕਦੀ ਇਕ ਫੁੱਲ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜੇ ਕੋਲ । ਇਕ ਘੁਰਨੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ । ਤਿਤਲੀ ਓਹਦੇ ਨੇੜੇ ਆਈ ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ।

1. ਤਿਤਲੀ ਉੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ?
2. ਝੀਲ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਰ ਸਾਮਣੇ ਕੀ ਸੀ ?
3. ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਕੀ ਸੀ ?
4. ਬੁੱਢਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
5. ਇਹ ਪੈਰਾ ਕਿਸ ਪਾਠ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ?
6. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਬਦਲ ਕੇ ਲਿਖੋ :· ਉਹ ਕਦੀ ਇਕ ਫੁੱਲ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜੇ ਕੋਲ ।
7. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਹੀ ਵਾਕ ਦੇ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :
   • (ਉ) ਤਿਤਲੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ ।
   • (ਅ) ਤਿਤਲੀ ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਸਰਾਇਆ ।

ਉੱਤਰ:

1. ਤਿਤਲੀ ਉੱਡ ਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ।
2. ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ।
3. ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘੁਰਨੇ ।
4. ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
5. ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ।
6. ਉਹ ਕਦੀ ਇਕ ਫੁੱਲ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਕੋਲ ।
7. • (ੳ) – (✗)
   • (ਅ) – (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਠੀਕ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ :
(ਸਭ ਦੇ, ਬੇਵੱਸੀ, ਚੈਨ, ਸ਼ਕਤੀ )

1. ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ………….. ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣ ਦੇ ਰਿਹਾ ।
2. ਨਿੱਕੇ ਤੋਂ ਨਿੱਕੇ ਜੀਵ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ………………. ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
3. ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ । ……………… ਸੀ ।
4. ਅਸੀਂ ਤਾਂ, …………….. ਦੋਸਤ ਹਾਂ ।

ਉੱਤਰ:

1. ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣ ਦੇ ਰਿਹਾ ।
2. ਨਿੱਕੇ ਤੋਂ ਨਿੱਕੇ ਜੀਵ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
3. ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੇਵਸੀ ਸੀ ।
4. ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਦੋਸਤ ਹਾਂ ।

IV. ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀਂ’ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਤੇ ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਰੌ ਵਿਚ ਕੌਣ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ’ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੌਣ, ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੋਇਆ ?
ਉੱਤਰ:
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ।

V. ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ/ਵਸਤੁਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਸ ਲੇਖਕ, ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤੁਹਾਡੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਹਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਵਿਤਾ ?
ਉੱਤਰ:
ਕਹਾਣੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਘਾਹ/ਪੌਦੇ/ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ/ਬੁੱਢਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ’ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿਸ ਰੌ ਵਿਚ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਸ਼ਰਾਰਤੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿਸਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ? .
ਉੱਤਰ:
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਘਾਹ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਲਿਤਾੜ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ?
ਉੱਤਰ:
ਡੱਬਾ ਵੀਰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਫ਼ਜੂਲ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕੌਣ ਨਿੰਮੋਝੂਣ ਬੈਠਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
ਤਿਤਲੀ ਝੀਲ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ?
ਉੱਤਰ:
ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13.
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘੁਰਨੇ ਕਿੱਥੇ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿਚ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14.
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ?
ਉੱਤਰ:
ਬੁੱਢਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 15.
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 16.
ਜਦੋਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਧੂੜਾ ਇਕ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਫੁੱਲ ਤਕ ਲਿਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਬੀਜ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 17.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮੂਰਖ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 18.
ਚੰਗਾ ਗੁਣ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਕੇ ਮੰਨ ਲੈਣਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 19.
‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ’ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ? .
(ਉ) ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾ ਉਡਾਓ ।
(ਅ) ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਾ ਸਮਝੋ ।
(ੲ) ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰੋ ।
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ।
ਉੱਤਰ:
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ।

VI. ਵਿਆਕਰਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਜੇ ‘ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ‘ਬੀਬੇ ਰਾਣੇ, ਨਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ‘ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਾ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਤਾਕਤਵਰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਜੇ ‘ਨਿੱਕੀਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ‘ਵੱਡੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ‘ਦੋਸਤ’ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਮਿੱਤਰ/ਯਾਰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਪੌਦਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਭੰਨ ਰਿਹਾ ਏ ।’ ਇਸ ਵਾਕ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਵਿਸਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ?
(ਉ) ਡੰਡੀ (।)
(ਅ) ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ (” ” )
(ੲ) ਕਾਮਾ (,)
(ਸ) ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ (?) ।
ਉੱਤਰ:
(ੲ) ਕਾਮਾ (,) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਨੋਟ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਯਾਦ . . ਕਰੋ
ਉੱਤਰ:
ਅਸ਼ੁੱਧ – ਸ਼ੁੱਧ
ਬੇਬਸੀ – ਬੇਵਸੀ
ਲੜਾਂਗੇ – ਲਵਾਂਗੇ
ਨਸਾਨ – ਨਿਸ਼ਾਨ
ਸੁਹਣਾ – ਸੋਹਣਾ
ਖੁਛੀ – ਖੁਸੀ
ਕੈਹਣ – ਕਹਿਣ
ਸਮਜ – ਸਮਝ
ਖੁਦ – ਖ਼ੁਦ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਸਹੀ ਹੈ ?
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
(ੳ) ਪਰਵਾਰ
(ਅ) ਪ੍ਰਵਾਹ
(ੲ) ਪਰਬਾਹ
(ਸ) ਪ੍ਰਬਾਹ
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਪਰਵਾਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
(ੳ) ਖਿਝ
(ਅ) ਖਿੱਝ
(ੲ) ਖਿਚ
(ਸ) ਖਿੱਚ
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਖਿਝ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
(ੳ) ਫਜੂਲ
(ਅ) ਫਜ਼ੂਲ
(ੲ) ਫ਼ਜ਼ਲਸ
(ਸ) ਫਜੂਲ
ਉੱਤਰ:
(ਅ) ਫਜ਼ੂਲ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
(ੳ) ਕੁੱਜ
(ਅ) ਕੁੱਝ
(ੲ) ਕੁਝ
(ਸ) ਕੁੱਛ
ਉੱਤਰ:
(ਅ) ਕੁੱਝ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
(ੳ) ਸਕਤੀ
(ਅ) ਸ਼ਕਤੀ
(ੲ) ਛਕਤੀ
(ਸ) ਸ਼ਕਤਿ
ਉੱਤਰ:
(ਅ) ਸ਼ਕਤੀ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
(ਉ) ਹਿਲਾਉਂਦੀ
(ਅ) ਹਲੌਂਦੀ
(ੲ) ਹਿਲੌਦੀ
(ਸ) ਹਿਲਾਂਵਦੀ
ਉੱਤਰ:
(ਉ) ਹਿਲਾਉਂਦੀ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਓ :

ਉੱਤਰ:

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਢੁੱਕਵੇਂ ਵਿਸਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਓ (” ” , । ?) :
ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਨਿੱਕੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕਾਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਬੋਲਿਆ ਤਿਤਲੀ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰਿਆ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੈਥੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ ਫੇਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਏਂ
ਉੱਤਰ:
‘ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਨਿੱਕੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕਾਂ ।’’ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਬੋਲਿਆ ।
ਤਿਤਲੀ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰਿਆ, “ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੈਥੋਂ ਬਹੁਤ ਕੰਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ । ਫੇਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਏਂ?”

VII. ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਜੀਵਾਂ/ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਕੋਈ ਇਕ ਗੱਲ ਲਿਖੋ :
ਉੱਤਰ:
1. ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ

ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾ ਰਹੀ ਸੀ ।

2. ਡੱਬਾ ਖਰਗੋਸ਼

ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ।

3. ਘਾਹ

ਘਾਹ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲਿਤਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

4. ਪੌਦੇ

ਪੌਦਿਆਂ ਨੇ ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਭੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

5. ਬੁੱਢਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼

ਬੁੱਢੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਦੋਸਤ ਹਨ ।

VIII. ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ :
ਪਰਵਾਹ, ਚੈਨ, ਮੂਰਖ, ਫ਼ਜ਼ੂਲ, ਆਲੇ-ਭੋਲੇ ॥
ਉੱਤਰ:

1. ਪਰਵਾਹ (ਫ਼ਿਕਰ, ਧਿਆਨ)-ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ।
2. ਚੈਨ (ਅਰਾਮ, ਸੁਖ-ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਹਲਾ ਰਹਿ ਕੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ।
3. ਮੂਰਖ (ਬੇਅਕਲ)-ਸਿਆਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ । ਦੀ ਖਹਿ-ਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ।
4. ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਫ਼ਾਲਤੂ-ਸਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੂਲ-ਖ਼ਰਚੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ।
5. ਆਲੇ-ਭੋਲੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਬੇਸਮਝ)-ਆਲੇ-ਭੋਲੇ ਬੱਚੇ ਸਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋ :
(ਉ) ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਉਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ………… ਵਿਚ ਸੀ ।
(ਅ) ‘ਨਿੱਕੇ ਤੋਂ’ ਨਿੱਕੇ ਜੀਵ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ………………….. ਹੈ ।
(ੲ) ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ …………….. ਸੀ ।
(ਸ) ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਦੋਸਤ ਹਾਂ, ……………….. ਦੇ ਵੀ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ।
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਰੌ,
(ਅ) ਸ਼ਕਤੀ
(ੲ) ਬੇਵਸੀ
(ਸ) ਫੁੱਲਾਂ

IX. ਪੈਰਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

1. ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਉਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਰੌ ਵਿੱਚ | ਸੀ । ਉਹ ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਘਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਲਿਤਾੜ ਰਿਹਾ ਏਂ।” ਪੌਦਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਤੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਭੰਨ ਰਿਹਾ ਏਂ।’ ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਹ ਹਰ ਹੀਲੇ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਤਿਤਲੀ ਉੱਡ ਕੇ ਕਦੀ ਇੱਕ ਝਾੜੀ ’ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਦੀ ਸੀ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਪਰ ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਉਹਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣ ਦੇ ਰਿਹਾ । ਤਿਤਲੀ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਹਫ ਗਈ ਸੀ । ਉਹ ਸਾਹੋ-ਸਾਹ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, “ਡੱਬੇ ਵੀਰੇ ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਏਂ ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨਿੱਕੀ ਹਾਂ । ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਤਾਂ ਸਕਦਾ ਏਂ ਨਾ ?
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਇਹ ਪੈਰਾ ਕਿਸ ਪਾਠ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿਸ ਰੌ ਵਿਚ ਸੀ ?
(ਉ) ਸ਼ਰਾਰਤੀ
(ਅ) ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ
(ੲ) ਖ਼ੁਸ਼
(ਸ) ਉਦਾਸ ।
ਉੱਤਰ:
(ਉ) ਸ਼ਰਾਰਤੀ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿਸਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿਸਨੂੰ ਲਿਤਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
(ਉ) ਘਾਹ ਨੂੰ
(ਅ) ਤਿਤਲੀਆਂ ਨੂੰ
(ੲ) ਧਰਤੀ ਨੂੰ
(ਸ) ਸਭ ਨੂੰ ।
ਉੱਤਰ:
(ਉ) ਘਾਹ ਨੂੰ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਭੰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ ਤਿਤਲੀ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਉੱਡ-ਉੱਡ ਕੇ ਹਫ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਸਾਹੋ-ਸਾਹ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਤਿਤਲੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਤਿਤਲੀ ਸਤਰੰਗੀ ਤੇ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਆਮ ਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਪੌਦਿਆਂ, ਝਾੜੀ, ਟਾਹਣੀਆਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਭਾਵਵਾਚਕ ਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਚੈਨ, ਹੀਲੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪੜਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਤੂੰ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਮੈਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਬਦਲ ਕੇ ਲਿਖੋ :-
ਤਿਤਲੀ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਹਫ਼ ਗਈ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ:
ਤਲੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਫ਼ ਗਈਆਂ ਸਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਹੀ ਵਾਕ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :
(ਉ) ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
(ਅ) ਤਿਤਲੀ ਜ਼ਰਾ ਵੱਡੀ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ:
(ੳ) (✓)
(ਅ) (✗)

2. ਬੁੱਢੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “‘ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀਏ ! ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਪੈ ਗਈ ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਦੋਸਤ ਹਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵੀ, ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ।। ਜੇ ਤਿਤਲੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਧੂੜਾ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਫੁੱਲ ਤੱਕ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਕਿਵੇਂ ਬਣਨ ? ਫੁੱਲ ਕਿਵੇਂ ਖਿੜਨ ? ਜੰਗਲ, ਟਾਪੂ ਸੋਹਣੇ ਕਿਵੇਂ · ਲੱਗਣ ? ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ । ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਰੀ ਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ? :
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਇਹ ਪੈਰਾ ਕਿਸ ਪਾਠ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ?
(ਉ) ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ
(ਆ) ਸੁੰਢ ਤੇ ਹਲਦੀ
(ੲ) ਗਤਕਾ
(ਸੀ) ਚਿੜੀ, ਰੁੱਖ, ਬਿੱਲੀ ਤੇ ਸੱਪ ।
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਬੁੱਢੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੱਸਿਆ ?
ਉੱਤਰ:
ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਜਦੋਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਧੂੜਾ ਇਕ . ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਫੁੱਲ ਤੱਕ ਲਿਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਬਣਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਜੰਗਲ-ਟਾਪੂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੇ ਲਗਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਜੰਗਲਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਆਦਿ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਤਿਤਲੀ ਦੀ ਅਸਲ ਥਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ?
(ਉ) ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ
(ਅ) ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ”
(ੲ) ਆਲ੍ਹਣੇ ਉੱਤੇ
(ਸ) ਘਰ ਵਿੱਚ ।
ਉੱਤਰ:
(ਅ) ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਖਾਸ ਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਬੁੱਢਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼, ਡੱਬਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼, ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਆਮ ਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਦੋਸਤ, ਫੁੱਲ, ਬੀਜ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਉਪਰੋਂਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪੜਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਉਸ, ਤੈਨੂੰ, ਅਸੀਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਬਦਲ ਕੇ ਲਿਖੋ : –
ਬੁੱਢੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਡੱਬੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ:
ਬੁੱਢਿਆਂ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੱਬਿਆਂ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸਤਰੰਗੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਹੀ ਵਾਕ ਦੇ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦੇ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਲਾਓ :
(ਉ) ਬੁੱਢੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਸਤਰੰਗੀ ਤਿਤਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਦੋਸਤ ਹਨ ।
(ਅ) ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਬਣਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ:
(ਉ) (✓)
(ਅ) (✗)

X. ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਵਿਸਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਵਿਸਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਠਹਿਰਾਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਕ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਮਗਰੋਂ ਪੂਰਨ ਠਹਿਰਾਓ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਡੰਡੀ (।) ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਿਸ ਵਾਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸਦੇ | ਅੰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ( ? ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਹੈਰਾਨੀ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਗਮੀ, ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਿਸਮਿਕ ਚਿਨ੍ਹ (!) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਕ ਦੇ ਵਿਚ ਘੱਟ ਠਹਿਰਾਓ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਮਾ (,) ਬਿੰਦੀ ਕਾਮਾ (;) ਕੋਲਨ (:) ਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ

ਰੌਂਅ – ਬਿਰਤੀ, ਚਿੱਤ, ਮਨਦੀ ਹਾਲਤ
ਲਿਤਾੜਨਾ – ਮਿੱਧਣਾ ।
ਹੀਲੇ – ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ।
ਚੈਨ – ਅਰਾਮ ਹਫ ਗਈਥੱਕ ਗਈ, ਸਾਹੋ ਸਾਹ ਹੋ ਗਈ ।
ਸਾਹੋ-ਸਾਹ ਹੋਈ – ਹਫੀ ਹੋਈ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ ।
ਫ਼ਜ਼ੂਲ – ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
ਸ਼ਕਤੀ – ਤਾਕਤ ।
ਘੁਰਨਿਆਂ – ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖੁੱਡ ।
ਹੰਕਾਰ – ਗੁਮਾਨ, ਅਭਿਮਾਨ, ਆਕੜ ।
ਓਹਲੇ – ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ।
ਨਿੰਮੋਝੂਣਾਂ – ਉਦਾਸ ।
ਬੇਵਸੀ – ਵੱਸ ਨਾ ਚੱਲਣਾ ।
ਅਪਣੌਤ – ਆਪਣਾਪਨ ।
ਵਾਦੀ – ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰੀ ਥਾਂ ।
ਸਿਰ ਸੁੱਟ ਲਿਆ – ਹਿੰਮਤ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ।
ਭੋਲੇ – ਜੋ ਚਲਾਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
ਧੂੜਾ – ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚਲੀ ਪੀਲੀ ਧੂੜ ।
ਸ਼ਰਮਸਾਰ – ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ।
ਹਉਮੈ – ਹੰਕਾਰ ।
ਟਾਪੂ – ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਕਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ।
ਖ਼ੁਦ – ਆਪ ।
ਮਾਤ ਖਾ ਜਾਵੇ – ਹਾਰ ਖਾ ਜਾਵੇ, ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਜਾਵੇ ।

Punjab State Board PSEB 4th Class Maths Book Solutions Chapter 5 ਮਾਪ Ex 5.1 Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 Maths Chapter 5 ਮਾਪ Ex 5.1

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲੈ ਕੇ ਤਾਲਿਕਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ :

ਹੱਲ:
ਉੱਪਰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਕਰਕੇ ਤਾਲਿਕਾ ਪੁਰੀ ਕਰੋ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਪਤਾ ਲਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :

(a) ਬਿੰਦੂ A ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ B ਦੀ ਦੂਰੀ = ……… ਸੈਂ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
4 ਸੈਂ.ਮੀ.

(b) ਬਿੰਦੂ A ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ c ਦੀ ਦੂਰੀ = ……… ਸੈਂ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
6 ਸੈਂ.ਮੀ.

(c) ਬਿੰਦੂ c ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ E ਦੀ ਦੂਰੀ = …….. ਸੈਂ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
5 ਸੈਂ.ਮੀ.

(d) ਬਿੰਦੂ C ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ D ਦੀ ਦੂਰੀ = ……… ਸੈਂ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
4 ਸੈਂ.ਮੀ.

(e) ਬਿੰਦੂ A ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ E ਦੀ ਦੂਰੀ = ……… ਸੈਂ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
11 ਸੈਂ.ਮੀ.

(f) ਬਿੰਦੂ B ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ D ਦੀ ਦੂਰੀ = …….. ਸੈਂ.ਮੀ.
ਹੱਲ:
6 ਸੈਂ.ਮੀ. ।

Punjab State Board PSEB 4th Class Maths Book Solutions Chapter 5 ਮਾਪ Revision Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 Maths Chapter 5 ਮਾਪ Revision Exercise

ਦੁਹਰਾਈ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਪੈਨਸਿਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 19 ………….. ਹੈ ।
(ਸੈਂ. ਮੀ., ਕਿ.ਗ੍ਰਾ., ਮੀਟਰ)
ਹੱਲ:
ਸੈਂ.ਮੀ.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਇੱਟ ਦਾ ਭਾਰ 3 …………. ਹੈ ।
(ਲਿਟਰ, ਕਿ.., ਮੀਟਰ)
ਹੱਲ:
ਕਿ.ਗਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਜੱਗ ਵਿੱਚ 2 ………… ਪਾਣੀ ਹੈ ।
(ਲਿਟਰ, ਕਿ. ਗ੍ਰਾ., ਮੀਟਰ)
ਹੱਲ:
ਲਿਟਰ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਭਾਰ ਤੋਲਕ ‘ਤੇ ਹਲਕੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਓ।

ਹੱਲ:

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸਾਹਮਣੇ ਦਿੱਤੇ ਮਾਪਕ ਵਿੱਚ 2 ਲਿਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੰਗ ਭਰੋ ।

ਹੱਲ:

Punjab State Board PSEB 4th Class Maths Book Solutions Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) MCQ Questions and Answers.

PSEB 4th Class Maths Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) MCQ Questions

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
₹ 10 ਦੇ ਨੋਟ ਵਿੱਚ 50 ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਕਿੰਨੇ ਹੋਣਗੇ ?
(a) 4
(b) 6
(c) 20.
(d) 13.
ਉੱਤਰ:
(c) 20.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
50 ਪੈਸੇ ਦੇ 28 ਸਿੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਰੁਪਏ ਬਣਨਗੇ ?
(a) ₹ 50
(b) ₹ 10
(c) ₹ 28
(d) ₹ 14.
ਉੱਤਰ:
(d) ₹ 14.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਸ਼ਿਖਾ ਨੇ ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ₹ 65 ਦਾ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦਿਆ । ਉਸਨੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ₹ 100 ਦਾ ਨੋਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਸੋ ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਰੁਪਏ ਵਾਪਸ ਮਿਲੇ ?
(a) ₹ 25
(b) ₹ 35
(c) ₹ 45
(d) ₹ 50.
ਉੱਤਰ:
(b) ₹ 35.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸੁਧੀਰ ਨੇ ਤੋਂ 40 ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਕਲੇਟ ਅਤੇ ਤੋਂ 35 ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਸਟਰੀ ਖ਼ਰੀਦੀ । ਦੱਸੋ ਉਸਨੇ ਕਿੰਨੇ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੇ ?
(a) ₹ 55
(b) ₹ 5
(c) ₹ 75
(d) ₹ 80.
ਉੱਤਰ:
(c) ₹ 75.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਅਰੁਨ ਨੇ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ₹ 5 ਦੀ ਇੱਕ ਪੈਨਸਿਲ, ₹ 2 ਦੀ ਇੱਕ ਰਬੜ ਤੇ ਤੋਂ 10 ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਂਨ ਖਰੀਦਿਆ । ਉਸਨੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਤੋਂ 20 ਦਾ ਨੋਟ ਦਿੱਤਾ | ਦੱਸੋ ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਰੁਪਏ ਵਾਪਿਸ ਮਿਲਣਗੇ ?
(a) ₹ 3
(b) ₹ 17
(c) ₹ 22
(d) ₹ 15.
ਉੱਤਰ:
(a) ₹ 3.

Punjab State Board PSEB 4th Class Maths Book Solutions Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) Ex 4.6 Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 Maths Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) Ex 4.6

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਰੇਟ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪੜੋ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਖਰੀਦਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬਿੱਲ ਬਣਾਓ :

(a) 2 ਕਿ. ਗ੍ਰਾ. ਚਾਵਲ, 1 ਕਿ. ਗ੍ਰਾ. ਖੰਡ ਅਤੇ 500 ਗ੍ਰਾ. ਮੱਖਣ
ਹੱਲ:

(b) 1 ਲਿਟਰ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, 4 ਕਿ.ਗਾ, ਨਮਕ ਅਤੇ 20 ਕਿ.ਗਾ. ਆਟਾ
ਹੱਲ:

(c) 5 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਚਾਵਲ, 10 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਆਟਾ, 1 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਨਮਕ, 500 ਗ੍ਰ. ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਣ
ਹੱਲ:

(d) 2 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਮਸਰ ਦੀ ਦਾਲ, 2 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਚਾਵਲ ਅਤੇ 20 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਖੰਡ .
ਹੱਲ:

(e) 500 ਗ੍ਰਾ. ਚਾਵਲ, 2 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਆਟਾ, 500 ਗ੍ਰਾ. ਮੱਖਣ ਅਤੇ 1 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ।
ਹੱਲ:

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਵਿਸ਼ ਨੇ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ (ਰੇਟ ਲਿਸਟ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ 1 ਕਿ. ਗ੍ਰਾ. ਖਰੀਦੀ, ਉਸ ਨੇ ₹ 500 ਦਾ ਨੋਟ ਦਿੱਤਾ | ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਧਨ ਵਾਪਸ ਮਿਲੇਗਾ |
ਹੱਲ:

ਗ੍ਰਵਿਸ਼ ਨੇ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ = ₹ 500
ਉਸਨੂੰ ਧਨ ਵਾਪਸ ਮਿਲਿਆ = ₹ 500 – ₹ 427 = ₹ 73.

Punjab State Board PSEB 4th Class Maths Book Solutions Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) Ex 4.5 Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 Maths Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) Ex 4.5

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਕਰੋ :
(a) ₹ 160 ÷ 4
ਹੱਲ:

∴ ₹ 160 ÷ 4 = ₹ 40

(b) ₹ 475 ÷ 5
ਹੱਲ:

∴ ₹ 475 ÷ 5 = ₹ 95

(c) ₹ 564 ÷ 12
ਹੱਲ:

∴ ₹ 564 ÷ 12 = ₹ 47

(d) ₹ 1248 ÷ 6
ਹੱਲ:

∴ ₹ 1248 ÷ 6 = ₹ 208

(e) ₹ 2665 ÷ 13
ਹੱਲ:

∴ ₹ 2665 ÷ 13 = ₹ 205

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
18 ਖਿਡੌਣਾ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹ 450 ਹੈ । ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ ਕਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪਤਾ ਕਰੋ ।
ਹੱਲ:
18 ਖਿਡੌਣਿਆ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ = ₹ 450
1 ਖਿਡੌਣੇ ਕਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ = ₹ 450 ÷ 18
= ₹ 25

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
13 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹ 936 ਹੈ ।ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ . ਦੀ ਕੀਮਤ ਪਤਾ ਕਰੋ ।
ਹੱਲ:
13 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ = ₹ 936
1 ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਕੀਮਤ = ₹ 936 ÷ 13
= ₹ 72.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਸੰਤਰਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ 84 ਹੈ । ਇੱਕ ਸੰਤਰੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪਤਾ ਕਰੋ । [MTP 2020]
ਹੱਲ:
ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਭਾਵ 12 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ = ₹ 84
ਇੱਕ ਸੰਤਰੇ ਦੀ ਕੀਮਤ = ₹ 84 ÷ 12
= ₹ 7

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
₹ 2848 ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ 16 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ | ਹਰੇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ ?
ਹੱਲ:
16 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ = ₹ 2848
1 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ = ₹ 2848 ÷ 16
= 178

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਦੇ 19 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਲਈ ₹ 9120 ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ । ਦੱਸੋ ਇੱਕ ਵਰਦੀ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ?
ਹੱਲ:
19 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵਰਦੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ = ₹ 9120
1 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਵਰਦੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ = ₹ 9120 ÷ 19 = ₹ 480.

Punjab State Board PSEB 5th Class Punjabi Book Solutions Chapter 6 ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 5 Punjabi Chapter 6 ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ (1st Language)

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ

I. ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਗੱਲਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ’ ਪਾਠ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ? .
ਉੱਤਰ:

1. ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਬੱਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਲੋਅ ਨਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
2. ਬੇਸਬਾਲ ਦਾ ਬੱਲਾ ਹਿੱਕਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
3. ਸੇਬ ਵਿਚ 25% ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਤਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
4. ਬਾਂਸ ਦਾ ਰੁੱਖ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ 35 ਇੰਚ ਤਕ ਲੰਮਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

II. ਜ਼ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਰੁੱਖ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਜੇਕਰ ਰੁੱਖ ਵੱਢਣਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਇਕ ਰੁੱਖ ਵੱਢਣ ਬਦਲੇ ਸਾਨੂੰ ਚਾਰ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ?
ਉੱਤਰ:
ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾ ਕੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਵਿਚ ਗਾਓ ।
ਉੱਤਰ:
ਨੋਟ – ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪੇ ਹੀ ਗਾਉਣ

III. ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਿਖੋ :
ਇਕ ਵੱਢੋ ਤਾਂ ਲਾਓ ਚਾਰ,
ਰੁੱਖਾਂ ਬਿਨ ਰੁੱਸ ਜਾਏ ਬਹਾਰ ।
ਰੁੱਖ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,
ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ।
ਮੀਂਹ, ਧੁੱਪ, ਝੱਖੜਾਂ ਕਰਦੇ ਰਾਖੀ,
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਲ ਹੋਂਦ ਬਚਾਈਏ ।

(ਉ) ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਖੈਰ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?
(ਅ) ਸਾਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕੀ-ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ।
(ਅ) ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਫਲ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ ।

IV. ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ’ ‘ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ (ਸਿੱਖਿਆ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਦੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ ਕੌਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖ ।

V. ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ/ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ’ ਕਵਿਤਾ ਕਿਸ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਲੰਗੜੋਆ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚੋਂ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਲੰਗੜੋਆ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਆਓ, ਰਲ਼-ਮਿਲ਼ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
‘ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ’ ਪਾਠ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਕਵਿਤਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
‘ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ’ ਕਵਿਤਾ ਕਿਹੜੇ ਛੰਦ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਚਿਤਰਕਲਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਕੀ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਕਿਸ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਲਈ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਪੰਜਾਬ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇਗਾ ?
ਉੱਤਰ:
ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾ ਕੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਅਸੀਂ ਰੁੱਖ ਕਿਉਂ ਵੱਢ ਰਹੇ ਹਾਂ ?
ਉੱਤਰ:
ਲਾਲਚ ਲਈ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਸੌ ਸੁੱਖ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਰੁੱਖ ਵੱਢ ਕੇ ਕਿੰਨੇ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਚਾਰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਕੌਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ?
ਜਾਂ
ਮੀਂਹ, ਹਨੇਰਾ, ਝੱਖੜ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13.
ਸਾਨੂੰ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਕੌਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14.
ਪੰਛੀ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਆਲ੍ਹਣੇ/ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 15.
ਸਾਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਲੱਕੜ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 16.
ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸਤਰ ਪੂਰੀ ਕਰੋ :
ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੱਖ ਲਗਾਈਏ,
…………………….
ਉੱਤਰ:
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਈਏ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 17.
ਦਿੱਤੇ ਤੁਕਾਤਾਂ ਤੋਂ ਕਾਵਿ-ਸਤਰਾਂ ਬਣਾਓ :
(ਉ) …………………. ਲਗਾਈਏ
……………………. ਭਜਾਈਏ ।

(ਅ) ………………… ਚਾਰ
………………….. ਬਹਾਰ ।
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ,
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਈਏ ।

(ਅ) ਇੱਕ ਵੱਢੋ ਤਾਂ ਲਾਓ ਚਾਰ,
ਰੁੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਸ ਜਾਏ ਬਹਾਰ ।

VI. ਵਿਆਕਰਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਜੋ ਸੰਬੰਧ ‘ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ’ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਹਰਾ-ਭਰਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਸੁੱਕਾ-ਸੜਿਆ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
‘ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਈਏ ਵਿਚ ਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ (✓) ।
(ਨੋਟ – ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਈ ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੇ ਕੁੱਝ ਆਮ ਨਾਂਵ, ਖ਼ਾਸ ਨਾਂਵ, ਵਸਤੂਵਾਚਕ ਨਾਂਵ, ਭਾਵਵਾਚਕ ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰੋ).

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :

ਉੱਤਰ:

VII. ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਸਤਰਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੋ :
(ੳ) ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ,
———————– ।

(ਅ) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ,
———————– ।

(ੲ) ਲਾਲਚ-ਵੱਸ ਨਾ ਵੱਢੀਏ ਰੁੱਖ,
———————– ।

(ਸ) ਇਕ ਵੱਢੋ ਤਾਂ ਲਾਓ ਚਾਰ,
———————– ।

(ਹ) ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ-ਖੇੜੇ ।
———————– ।
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਆਓ ਰਲ-ਮਿਲ਼ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ,
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਈਏ ।

(ਅ) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ,
ਹਰਾ-ਭਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਬਣਾਈਏ ।

(ੲ) ਲਾਲਚ-ਵੱਸ ਨਾ ਵੱਢੀਏ ਰੁੱਖ,
ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਮਿਲਦੇ ਸੁੱਖ । .

(ਸ) ਇੱਕ ਵੱਢੋ ਤਾਂ ਲਾਓ ਚਾਰ,
ਰੱਖਾਂ ਬਿਨ ਰੱਸ ਜਾਏ ਬਹਾਰ ।

(ਹ) ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ-ਖੇੜੇ,
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਖ਼ੈਰ ਮਨਾਈਏ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੋ
(ੳ) ………………………
ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।

(ਅ)
………………………..
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਲ ਹੋਂਦ ਬਚਾਈਏ ।

(ੲ) ……………………….
ਭੋਂ-ਖੋਰ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇਹੀ ਬਚਾਉਂਦੇ ।

(ਸ) ………………………..
ਲੱਕੜ ਕੀਮਤੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਈਏ ।
ਉੱਤਰ:
(ਉ) ਰੁੱਖ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,
ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।

(ਅ) ਮੀਂਹ, ਧੁੱਪ, ਝੱਖੜਾਂ ਕਰਦੇ ਰਾਖੀ, ‘
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਲ ਹੋਂਦ ਬਚਾਈਏ ।

(ੲ) ਰੁੱਖ ਹਨ ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ,
ਭੋਂ-ਖੋਰ, ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇਹੀ ਬਚਾਉਂਦੇ ।

(ਸ) ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਰੈਣ-ਬਸੇਰਾ,
ਲੱਕੜ ਕੀਮਤੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਈਏ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਾਕ ਬਣਾਓ :-
ਰੁੱਖ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਲਾਲਚ, ਖ਼ੈਰ, ਕੀਮਤੀ ।
ਉੱਤਰ:
(ੳ) ਰੁੱਖ (ਦਰੱਖ਼ਤ)-ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ ।
(ਅ) ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਗੰਦਾ ਹੋਣਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ।
(ਬ) ਲਾਲਚ (ਲੋਭ, ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ)-ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲੀਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।
(ਸ) ਖੈਰ (ਭਲਾ-ਅਸੀਂ ਰੱਬ ਤੋਂ ਸਭ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ।
(ਹ) ਕੀਮਤੀ (ਬਹੁਤੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲਾ)-ਸੋਨਾ ਇਕ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਹੈ ।

VIII. ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਪਰਖ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਸਮਝ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਪਰਖ :

ਉੱਤਰ:

IX. ਲੇਖ-ਰਚਨਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ’ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖੋ .
ਉੱਤਰ:
ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ । ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਹੈ । ਇਹ ਸਾਡੀ ‘ਕੁੱਲੀ-ਗੁੱਲੀ ਤੇ ਜੁੱਲੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਮੁੱਖ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ । ਭੋਜਨ ਲਈ ਫਲ, ਅੰਨ, ਖੰਡ, ਘਿਓ-ਦੁੱਧ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁੱਝ ਸਾਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦਹੀ, ਲੱਸੀ, ਮੱਖਣ ਤੇ ਪਨੀਰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸ਼ਹਿਦ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਕਾਨ ਤੇ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਵੀ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੁੱਖ ਸਾਡਾ ਧੁੱਪ ਤੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ ।

ਰੁੱਖ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ । ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਰਖਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਰੁੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ।

ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਗਲ-ਸੜ ਕੇ ਖਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਣਦੀ ਹੈ । ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਛਿੱਲਾਂ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ । ਰੁੱਖ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਹਿਕਾਂ ਖਿਲਾਰਦੇ ਹਨ ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ । ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।

X. ਰੁਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਚਿਤਰਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗ ਭਰੋ :

ਉੱਤਰ:
(ਨੋਟ – ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪ ਕਰਨ)

ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ

ਰੁੱਖ – ਦਰੱਖ਼ਤ, ਬੂਟੇ ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ – ਹਵਾ ਵਿਚ ਘੁਲੀ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ।
ਲਾਲਚ-ਵੱਸ – ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣਾ ॥
ਮਹਿਕਾਂ – ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ।
ਸਾਂਝਾ – ਹਿੱਸੇਦਾਰੀਆਂ ।
ਰੁੱਸ ਜਾਏ – ਦੂਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਖੇੜੇ – ਖੁਸ਼ੀਆਂ ।
ਖੈਰ ਮਨਾਉਣਾ – ਭਲਾ ਚਾਹੁਣਾ ।
ਸ਼ੁੱਧ – ਸਾਫ਼ ।
ਜੜੀ – ਜੜਾਂ ।
ਝੱਖੜ – ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਵਾ ।
ਹੋਂਦ – ਹੋਣਾ |
ਬਹਾਰ – ਖੁਸ਼ੀ ।
ਭੇਂ-ਖੋਰ – ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਖੁਰਨਾ, ਰੁੜ੍ਹਨਾ ।
ਝੱਖੜ – ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ।
ਰੈਣ-ਬਸੇਰਾ – ਰਾਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ।

Punjab State Board PSEB 4th Class Maths Book Solutions Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) Ex 4.4 Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 Maths Chapter 4 ਧਨ (ਕਰੰਸੀ) Ex 4.4

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਗੁਣਾ ਕਰੋ :
(a) ₹ 25 × 6
ਹੱਲ:

(b) ₹ 30 × 7
ਹੱਲ:

(c) ₹ 49 × 8
ਹੱਲ:

(d ) ₹ 175 × 8
ਹੱਲ:

(e) ₹ 400 × 5
ਹੱਲ:

(f) ₹ 312 × 3
ਹੱਲ:

(g) ₹ 27 × 15
ਹੱਲ:

(h) ₹ 48 × 76
ਹੱਲ:

(i) ₹ 82 × 67.
ਹੱਲ:

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਇੱਕ ਗੁੱਡੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ₹ 70 ਹੈਂ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 5 ਗੁੱਡੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦੱਸੋ ।
ਹੱਲ:
ਇੱਕ ਗੁੱਡੀ ਦਾ ਮੁੱਲ = ₹ 70
5 ਗੁੱਡੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲ = ₹ 70 × 5
= ₹ 350

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਮਨਵੀਤ ਨੇ ਇੱਕ ਜੈਕੇਟ ₹ 460 ਦੀ ਖਰੀਦੀ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 9 ਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ?
ਹੱਲ:
ਇੱਕ ਜੈਕੇਟ ਦਾ ਮੁੱਲ = ₹ 460
9 ਜੈਕੇਟਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ = ₹ 460 × 9
= ₹ 4,140

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸੁਖਦੇਵ ਨੇ 35 ਗੁਬਾਰੇ ₹ 15 ਪ੍ਰਤੀ ਗੁਬਾਰੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖ਼ਰੀਦੇ । ਸੁਖਦੇਵ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਰਕਮ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ?
ਹੱਲ:
ਇੱਕ ਗੁਬਾਰੇ ਦਾ ਮੁੱਲ = ₹ 15
35 ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲ = ₹ 15 × 35
= ₹ 525 .

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਇਕ ਕੇਲੇ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤੇ 8 ਹੈ । ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਕੇਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ?
ਹੱਲ:
ਇੱਕ ਕੇਲੇ ਦਾ ਮੁੱਲ = ₹ 8
ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਭਾਵ 12 ਕੇਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲ
= ₹ 8 × 12
= ₹ 96.

Punjab State Board PSEB 5th Class Punjabi Book Solutions Chapter 5 ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 5 Punjabi Chapter 5 ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ (1st Language)

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ

I. ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਗੱਲਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੋ ! . .
ਉੱਤਰ:

1. ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਚੰਗੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ।
2. ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
3. ਬੀਤਿਆ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ।

II. ਜ਼ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਕੂਟਰ, ਮੋਟਰ-ਸਾਈਕਲ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਕੁੰਦਨ ਅਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਇਕੱਠੇ ਕਿੱਥੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਜਦੋਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕਿਤਾਬ-ਕਾਪੀ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠਦਾ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਜਦੋਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕਿਤਾਬ-ਕਾਪੀ ਲੈ ਕੇ | ਬੈਠਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕੁੰਦਨ ਤੇ ਕਦੇ ਕੁੰਦਨ ਦਾ ਸਕੂਟਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਰਾਜਿੰਦਰ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਆ ਗਈ ?
ਉੱਤਰ:
ਰਾਜਿੰਦਰ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਹੀ ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਚੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ।

III. ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਦਾ ਚਾਚਾ ਪੜਾਈ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਦਾ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਪੜ੍ਹਨੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁੰਦਨ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁੰਦਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਰਾਜਿੰਦਰ ਪੂਰਾ ਹਫ਼ਤਾ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ:
ਪੂਰਾ ਹਫ਼ਤਾ ਰਾਜਿੰਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁੰਦਨ ਵਾਂਗ ਸਕੂਟਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਕੁੰਦਨ ਵਾਂਗ ਸਕੂਟਰ ਨੂੰ ਆਪ ਚਲਾ ਸਕੇਗਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਪੜੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ? ‘
ਉੱਤਰ:
ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦਬਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ? .
ਉੱਤਰ:
ਰਾਜਿੰਦਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚੇ । ਉੱਚੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ। ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ, 6.
‘ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ’ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਸਿਆਣੀ, ਗੱਲ ਕਿਹੜੀ ਦੱਸਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਸੀ ?
ਜਾਂ
‘ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ’ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੋਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ । ਉਦੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਕਿਸ ਨੇ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹੇ ?

1. ‘ਛੱਡ ਯਾਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ, ਮੇਰਾ ਚਾਚਾ ਕਹਿੰਦਾ ਏ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਪੜਾਈਆਂ ਵਿਚ । ਮੈਨੂੰ ਚਾਚੇ ਨੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਕੂਟਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।
2. ‘‘ਨਾ ਪੁੱਤਰ ! ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਵੀ ਤਾਂ ਹੋਵੇ । ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ, ਵਿਚੋਂ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ ?
3. ‘ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਕਿਸੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਉੱਤਰ:

1. ਇਹ ਵਾਕ ਕੁੰਦਨ ਨੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕਹੈਂ ।
2. ਇਹ ਵਾਕ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕਹੇ ।
3. ਇਹ ਵਾਕ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੇ ਕੁੰਦਨ ਨੂੰ ਕਹੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਵਾਕ ਬਣਾਓ :
ਮਿਸਤਰੀ, ਉਲਝਣ, ਜੋਸ਼, ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ, ਸਫ਼ਰ, ਚੇਤਾ, ਜਾਇਜ਼ ।
ਉੱਤਰ:

1. ਮਿਸਤਰੀ (ਹੱਥ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਰੀਗਰ)-ਮਿਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕੰਧ ਬਣਵਾਓ ।
2. ਉਲਝਣ (ਗੁੰਝਲ)-ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਉਲਝਣ ਵਿਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਾਂਗਾ ।
3. ਜੋਸ਼ (ਉਤਸ਼ਾਹ)-ਫ਼ੌਜੀ ਜਵਾਨ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲੱਗੇ ।
4. ਪਰੇਸ਼ਾਨ (ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਵਿਚ)-ਬੱਚਾ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ।
5. ਸਫ਼ਰ (ਯਾਤਰਾ)-ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਉੱਤੇ ਚਲ ਪਏ ।
6. ਚੇਤਾ ਯਾਦ, ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ)-ਕੰਮ ਦੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਿੱਲ ਦੇਣ ਦਾ ਚੇਤਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ।
7. ਜਾਇਜ਼ ਠੀਕ)-ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣੇ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ।

IV. ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ’ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਅਤੇ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਸਕੂਟਰਾਂ ਦਾ ।

V. ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ/ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਕਹਾਣੀ ਕਿਸ ਕੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤੁਹਾਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਕਹਾਣੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
‘ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਪਾਠ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੇਖ ?
ਉੱਤਰ:
ਕਹਾਣੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ/ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਕਿਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
‘ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ’ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ /ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਕਿਸ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਵਲ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਸਕੂਟਰ ਮਕੈਨਿਕ ਕੌਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ?
ਜਾਂ
ਡਾਕਟਰ ਰਜਿੰਦਰ ਨਾਲ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਕੌਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ?
ਜਾਂ
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਦਾ ਕੌਣ ਸਹਿਪਾਠੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨੋ ਕਿਸ ਨੇ ਹਟਾਇਆ ਸੀ ?
ਜਾਂ
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਸਕੂਟਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ ਕਿਸ ਨੇ ਲਾਇਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਚਾਚੇ ਨੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ, ‘ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ.ਕਦੇ ਦਬਾਹ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖ ’
ਉੱਤਰ:
ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੂੰ   (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਸਕੂਟਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਡਾ: ਰਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਬਚਪਨ ਦੀ    (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13.
ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14.
ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਮੁੜ ਕੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਲੰਘਿਆ ਬੀਤਿਆ ਸਮਾਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 15.
ਪਿੰਡ ਦਾ ‘ਸ਼ਹਿਰ’ ਨਾਲ ਜੋ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਬਚਪਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ:
ਬੁਢਾਪਾ (✓) ।

VI. ਵਿਆਕਰਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੋ :
ਉੱਪਰ , ਹੇਠਾਂ
ਪਿੱਛੇ ……………
ਨੇੜੇ …………..
ਨੀਵੀਂ ……………
ਮਾੜੀ ………..
ਲਾਭ ………………
ਉੱਤਰ:
ਉੱਪਰ – ਹੇਠਾਂ
ਪਿੱਛੇ – ਅੱਗੇ
ਨੇੜੇ – ਦੂਰ
ਨੀਵੀਂ – ਉੱਚੀ
ਮਾੜੀ – ਚੰਗੀ
ਲਾਭ – ਹਾਨੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਬਦਲੋ :
(i) ਚਾਚਾ ਜੀ ਨੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ । ਉੱਤਰ-ਚਾਚੀ ਜੀ ਨੇ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ।
(ii) ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ ।
ਉੱਤਰ:
ਧੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ।

3. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਬਦਲੋ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ।
ਉੱਤਰ:
ਅਸੀਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਉਸ ਨੇ ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ।
ਉੱਤਰ:
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਆਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਸਹੀ ਹੈ ?
(ਉ) ਬੌੜ
(ਅ) ਬਹੁਤ
(ੲ) ਬੋਹਤ
(ਸ) ਬੋਹਤ ।
ਉੱਤਰ:
(ਅ) ਬਹੁਤ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਨੋਟ-ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਈ , ਅੱਗੇ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਯਾਦ ਕਰੋ :
ਚਿਹਰਾ
ਅਸ਼ੁੱਧ – ਸ਼ੁੱਧ
ਨਜਰ – ਨਜ਼ਰ
ਕੈਂਹਦਾ – ਕਹਿੰਦਾ
ਹਨ – ਹੈਰਾਨ
ਔਣਾ – ਆਉਣਾ
ਪੁਸ਼ਿਆਂ – ਪੁੱਛਿਆ
ਸ਼ੈਹਰ – ਸ਼ਹਿਰ
ਭੜਾਈ – ਪੜ੍ਹਾਈ
ਕਤਾਬ – ਕਿਤਾਬ
ਕੈਹ – ਕਹਿ
ਛਬਦ – ਸ਼ਬਦ
ਜੈਜ – ਜਾਇਜ਼
ਨੀਵੀਂ – ਨੀਵੀਂ
ਪੈਹਲਾਂ – ਪਹਿਲਾਂ
ਬਿੱਦਿਆ – ਵਿੱਦਿਆ
ਆਵਾਜ – ਅਵਾਜ਼
ਡਮਾਕ – ਦਿਮਾਗ਼
ਜਰੂਰ – ਜ਼ਰੂਰ
ਗਿਆਨੀ – ਸਿਆਣੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹੜਾ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਆਵੇਗਾ ?
(ਉ) ਸਕੂਟਰ
(ਅ) ਸਕੂਲ
(ੲ) ਸਿੱਖ
(ਸ) ਸੋਚਾਂ ।
ਉੱਤਰ:
ਸੋਚਾਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
‘ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਤੇ ਦੇਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਇਸ ਵਾਕ ਵਿਚ ਪੜਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
(ਉ) ਰਾਜਿੰਦਰ
(ਅ) ਉਹ
(ੲ) ਦੇਖਿਆ
(ਸ) ਨਹੀਂ ।
ਉੱਤਰ:
ਉਹ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਾਕ ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਹੈ ? :
(ੳ) ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ । ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਸਕੂਟਰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ।
(ਅ) ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਉੱਠਿਆ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਕੂਟਰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ।
(ੲ) ਰਾਜਿੰਦਰ ਡਾਕਟਰ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਸਕੂਟਰ ।
(ਸ) ਰਾਜਿੰਦਰ ਡਾਕਟਰ ਹੋਇਆ ਹੱਸਦਾ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਲੈ ਕੇ ਸਕੂਟਰ ।
ਉੱਤਰ:
ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਡਾਕਟਰ ਰਜਿੰਦਰ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਸਕੂਟਰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਠੀਕ ਹੈ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨੇ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ?
ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿਚ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ?
(ਉ) ਕਾਮਾ (,)
(ਅ) ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ (”)
(ੲ) ਡੰਡੀ (।)
(ਸ) ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ (?) ।
ਉੱਤਰ:
ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ ( ” “) ।
ਨੋਟ – ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਈ ਵਿਸਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯਾਦ ਕਰੋ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
‘ਮਨ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਣਾ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
(ਉ) ਕੋਈ ਗੱਲ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲਣੀ
(ਅ) ਮਨ ਦਾ ਭਾਰੀ ਹੋਣਾ
(ੲ) ਢਿੱਡ ਭਾਰਾ ਹੋਣਾ
(ਸ) ਤੁਰ ਨਾ ਸਕਣਾ ।
ਉੱਤਰ:
ਕੋਈ ਗੱਲ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲਣੀ ।

VII. ਪੈਰਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ

1. ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਰਸੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠਾ ਇੱਕਟਕ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਕੂਟਰ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਆਦਿ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਮਿਸਤਰੀ ਸੀ । ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਦਾ ਸਕੂਟਰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕੁੰਦਨ ਉੱਪਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, “ਇਕੱਠੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ-ਜਿੰਨੀ ਉਮਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕੋ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਘਰ ਸਨ ।’’
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਇਹ ਪੈਰਾ ਕਿਹੜੇ ਪਾਠ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ?
(ਉ) ਕਹੀ ਬੋਲ ਪਈ
(ਅ) ਅਸਲੀ ਸਿੱਖਿਆ
(ੲ) ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ
(ਸ) ਬਾਰਾਂਮਾਹ ।
ਉੱਤਰ:
(ੲ) ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਕਿਸ ਵਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
(ਉ) ਕੁੰਦਨ ਵੱਲ
(ਅ) ਆਪਣੇ ਵੱਲ
(ੲ) ਸਕੂਟਰ ਵੱਲ
(ਸ) ਦੁਕਾਨ ਵੱਲ ।
ਉੱਤਰ:
(ਉ) ਕੁੰਦਨ ਵੱਲ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਮੋਟਰ-ਸਾਈਕਲ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਮਿਸਤਰੀ ਸੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਕਿਸ ਦਾ ਸਕੂਟਰ ਠੀਕ ਕਰ । ਰਿਹਾ ਸੀ ?
(ੳ) ਆਪਣਾ
(ਅ) ਰਾਜਿੰਦਰ ਦਾ
(ੲ) ਗਾਹਕ ਦਾ
(ਸ) ਗੁਆਂਢੀ ਦਾ ।
ਉੱਤਰ:
(ਅ) ਰਾਜਿੰਦਰ ਦਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਤੇ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਹੜੀ-ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ:
ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਜਿੰਨੀ ਉਮਰ ਸੀ, ਤੀਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਇੱਕੋ ਗਲੀ ਵਿਚ ਸਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਤੇ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਜਿੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ:
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਆਮ ਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਕੁਰਸੀ, ਸਕੂਟਰ, ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਪੜਨਾਂਵ ਚੁਣੋ ।
ਉੱਤਰ:
ਉਹ, ਉਸ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਹੀ ਵਾਕ ਦੇ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :
(ੳ) ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਟੂਲ ਉੱਪਰ ਬੈਠਾ ਸੀ ।
(ਅ) ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਕੂਟਰ ਮੋਟਰ-ਸਾਇਕਲ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਮਿਸਤਰੀ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ:
(ੳ) (✗)
(ਅ) (✓)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਵਿਚਲੇ ਢੁੱਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਬਦਲ ਕੇ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਦੱਸੋ :ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
(ਉ) ਉਹ ਸਕੂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
(ਅ) ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ।
(ੲ) ਉਹ ਸਕੂਟਰਾਂ ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
(ਸ) ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ।
ਉੱਤਰ:
(ਸ) ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਠੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ।

ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ

ਇਕ ਟਕ – ਲਗਾਤਾਰ ।
ਚੇਤਾ – ਯਾਦ; ਪਿਛਲੀ ਗੱਲ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ।
ਚਿਹਰਾ – ਮੂੰਹ ।
ਸ਼ੋਸ਼ – ਉਤਸ਼ਾਹ ।
ਉੱਖੜਿਆ-ਉੱਖੜਿਆ – ਬੇਚੈਨ, ਮਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ।
ਟਾਲਣਾ – ਅੱਗੇ ਪਾਉਣਾ ।
ਜਾਇਜ਼ – ਉੱਚਿਤ, ਠੀਕ ।
ਸੋਚ – ਵਿਚਾਰ ।
ਹੜਬੜਾ ਕੇ – ਘਬਰਾ ਕੇ ।
ਉੱਚੀ ਵਿੱਦਿਆ – ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕੋਈ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣਾ |