PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 55

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੇਤ, ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠੋਂ ਚੁੱਕ .. ਕੇ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਖਾਧੇ ਹੋਣਗੇ। ਅਜਿਹੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ :
ਅਮਰੂਦ, ਅੰਬ, ਨਾਖਾਂ, ਅਨਾਰ, ਸ਼ਹਿਤੂਤ, ਜਾਮੁਨ, ਬੇਰ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 56

ਕਿਰਿਆ 1.
ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਰੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੱਸੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ 1
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ 3

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 58

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ 2
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ 4

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 60, 61

(ਆਕਸੀਜਨ, ਦਵਾਈਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਸ਼ਹਿਤੂਤ)
(ੳ) ਉਜਾੜ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ……………………………….. ਦੇ ਰੁੱਖ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।
(ਅ) ਰੁੱਖ ਸਾਡੇ ਜਿਊਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੈਸ ……………………………….. ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
(ਈ) ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ……………………………….. ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਬੀਤਦਾ ਹੈ।
(ਸ) ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ……………………………….. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਸ਼ਹਿਤੂਤ
(ਅ) ਆਕਸੀਜਨ
(ਈ) ਰੁੱਖਾਂ
(ਸ) ਦਵਾਈਆਂ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸਹੀ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :
(ੳ) ਸਾਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
(ਅ) ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਛਾਂ ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਰਾਣੀ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਨਿੰਮ ਦਾ ਦਰਖੱਤ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ।
(ਸ) ਅਸੀਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਰਕੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ।
(ਹ) ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ✓
(ਅ) ✗
(ਇ) ✗
(ਸ) ✓
(ਹ) ✓

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕੀ-ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸਾਂਨੂੰ ਛਾਂ, ਫਲ, ਲੱਕੜੀ, ਆਕਸੀਜਨ ਆਦਿ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਤੂਤੀਆਂ ਕਿਸ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਦੇ ਫਲ।

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

1. ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕਿਹੜੀ ਗੈਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
(ਉ) ਹਾਈਡਰੋਜਨ
(ਅ) ਆਕਸੀਜਨ
(ਈ) ਕਾਰਬਨ
(ਸ) ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਉੱਤਰ :
(ਅ) ਆਕਸੀਜਨ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ

2. ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
(ਉ) ਪੇਂਡੂ
(ਅ) ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ
(ਈ) ਆਦਿਵਾਸੀ
(ਸ) ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਉੱਤਰ :
(ੲ) ਆਦਿਵਾਸੀ।

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ :
ਇਹ ਲੋਕ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 9 ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਸੁਖ

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ

1. ਆਦਿਵਾਸੀ – (ਉ) ਤੁਤੀਆਂ
2. ਸ਼ਹਿਤੂਤ – (ਅ) ਆਕਸੀਜਨ
3. ਰੁੱਖ – (ਇ) ਜੰਗਲੀ ਲੋਕ
ਉੱਤਰ :
l. (ਇ),
2. (ਉ),
3. (ਅ)

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 46, 47

ਕਿਰਿਆ 1.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ 5
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ 6
ਉੱਤਰ :
1. ਸੁਹਾਂਜਨਾ
2. ਬਰੋਕਲੀ
3. ਕੇਲਾ
4. ਕਚਨਾਰ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 47

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਕਚਨਾਰ, ਗੋਭੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਬਰੋਕਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਬਰੋਕਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਸਲਾਦ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 47, 48

ਕਿਰਿਆ 2.
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ 1
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ 2
ਉੱਤਰ :
1. ਹਿਬਿਸਕਸ
2. ਸੂਰਜਮੁਖੀ
3. ਕਲੀਆਂ
4. ਗੁਲਾਬ’
5. ਜੈਸਮੀਨ
6. ਡੇਹਲੀਆ
7. ਛੂਈ-ਮੂਈ,
8. ਪੈਂਜੀ
9. ਗੇਂਦਾ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਉਪਰੋਕਤ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ :

  • ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਲਾਬ ਜਲ, ਇਤਰ ਅਤੇ ਗੁਲਕੰਦ ਬਣਦਾ ਹੈ।
  • ਹਿਬਿਸਕਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰੰਗ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 50

ਕਿਰਿਆ 1.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਸ ਫੁੱਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਿਸ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ-
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ 3
ਚਿੱਤਰ-ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ
ਉੱਤਰ :
1. (ਘ)
2. (ਗ)
3. (ਖ)
4. (ਕ)

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 51

ਕਿਰਿਆ 2.
ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ 7

ਕਿਰਿਆ 3.
ਸੁਖਮਨ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੇ ਸੁਖਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੇਡ ਖੇਡੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਖੇਡ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ। ਤਿੰਨ ਫੁੱਲ ਪਸੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੱਸੋ।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 1. ਗੁਲਾਬ 2. ਹਬਸਕਸ, 3. ਸੂਰਜਮੁਖੀ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗ 1. ਗੁਲਾਬੀ 2. ਲਾਲ (ਗਹਿਰਾ) 3. ਪੀਲਾ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1. 26 ਤੋਂ 40 2. 5 3. 34.

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 53, 54

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਰਸ, ਗੁਲਾਬ, ਫੁੱਲ, ਸੁਹਾਂਜਨੇ)
(ਉ) ਗੁਲਕੰਦ …………………………. ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਬਣਦੀ
(ਅ) …………………………. ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਕੌੜੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
(ਈ ਕੁੱਝ …………………………. ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਹੀ ਖਿੜਦੇ ਹਨ।
(ਸ) ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ …………………………. ਰੁਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਗੁਲਾਬ
(ਅ) ਸੁਹਾਂਜਨੇ
(ਇ) ਫੁੱਲ
(ਸ) ਰਸ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸਹੀ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉ :
(ੳ) ਕਚਨਾਰ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
(ਅ) ਚਮੇਲੀ ਅਤੇ ਲਵੈਂਡਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
(ਇ) ਫੁੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਖਿੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
(ਸ) ਗੇਂਦੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ✓
(ਅ) ✓
(ਇ) ✗
(ਸ) ✗

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :
(ਉ) ਕਿਹੜਾ ਫੁੱਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦਾ ਹੈ?
ਗੇਂਦਾ
ਕਮਲ
ਗੁਲਾਬ
ਉੱਤਰ :
ਕਮਲ।

(ਅ) ਕਿਸ ਫੁੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕੇਲਾ
ਬਰੋਕਲੀ
ਗੁਲਾਬ
ਉੱਤਰ :
ਗੁਲਾਬ।

(ਇ) ਦੇਸੀ ਅੱਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਦਵਾਈ
ਗੁਲਕੰਦ
ਸਬਜ਼ੀ
ਉੱਤਰ :
ਦਵਾਈ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

(ਸ) ਕਿਹੜਾ ਫੁੱਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਗੇਂਦਾ
ਨਿੰਮ
ਕਿੱਕਰ
ਉੱਤਰ :
ਗੇਂਦਾ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਕੀ ਕੁੱਝ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਲਾਬ ਜਲ, ਗੁਲਕੰਦ, ਦਵਾਈਆਂ, ਰੰਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਕਿਹੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਚਮੇਲੀ ਅਤੇ ਲਵੈਂਡਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਤੇਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਮੌਕੇ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ, ਵਿਆਹ ਤੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਆਦਿ ਲਈ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :
(ਅ) 1. ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲਾ ਫੁੱਲ (ਉ) ਗੁਲਮੋਹਰ
2. ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਖਿੜਨ ਵਾਲਾ ਫੁੱਲ (ਅ) ਝੁਮਕਾ
3. ਵੇਲ ਨੂੰ ਲੱਗਣ (ਈ) ਲਿੱਲੀ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ
4. ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ (ਸ) ਰਾਤ ਦੀ ਰਾਣੀ
ਉੱਤਰ :
1. (ਸ),
2. (ਇ),
3. (ਅ),
4. (ੳ)।

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਗੁਲਕੰਦ ਕਿਸ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ?
(ਉ) ਗੇਂਦਾ
(ਅ) ਕਮਲ
(ਇ) ਗੁਲਾਬ
(ਸ) ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਉੱਤਰ :
(ੲ) ਗੁਲਾਬ।

2. ਸੁਹਾਂਜਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ?
(ਉ) ਪਕੌੜੇ
(ਅ) ਗੁਲਕੰਦ
(ਇ) ਅਚਾਰ
(ਸ) ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਪਕੌੜੇ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 8 ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ?
ਉੱਤਰ :
ਗੋਭੀ ਦਾ ਫੁੱਲ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤੁਸੀਂ ਫੁੱਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ-ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੋਗੇ? ਸੋਚੋ ਅਤੇ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਤੁਹਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਕਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?
(ਅ) ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਤੇਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗੁਲਕੰਦ ਬਣਦਾ ਹੈ?

ਗਲਤ/ਸਹੀ

1. ਫੁੱਲ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
2. ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਇਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਬਤ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
1. ✗
2. ✓

ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 40

ਕਿਰਿਆ 1.
ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰੁੱਖ ਪਹਿਚਾਣੋ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰੁੱਖ ਲੱਭ ਕੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੇਠਾਂ ਪੁੱਛੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਿਖੋ।
ਰੁੱਖ ਦਾ ਨਾਮ ………………………….. ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਕਿੰਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ …………………………..
ਉੱਤਰ :
ਬੋਹੜ। ਇਹ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਨੋਟ-ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕਰੋ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 41

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਰੁੱਖ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੋਖਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਜੜਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਜੜਾਂ ਦੇ ਕੀ ਕੰਮ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ :
ਜੜਾਂ ਧਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪੋਸ਼ਕ ਸੋਖਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜਕੜ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 42

ਕਿਰਿਆ 2.
ਕੁੱਝ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉੱਪਰ ਸਹੀ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 2
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 5

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 44

ਕਿਰਿਆ 3.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ? ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਸਥਾਨ ਲਿਖੋ।
ਨਾਮ ……………………
ਸਥਾਨ ……………………..
ਉੱਤਰ :
ਆਪ ਕਰੋ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 45

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਮੂਸਲ ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉ।
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 1

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਜੜ੍ਹ, ਜ਼ਮੀਨ, ਮੋਟੀ, ਪਾਣੀ)
(ੳ) ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ …………………………… ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
(ਅ) ਕਚਾਲੂ ਇੱਕ ……………………………
(ਇ) ਮੂਸਲ ਜੜ੍ਹ ਬਾਕੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ …………………………… ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
(ਸ) ਜੜਾਂ …………………………… ਨੂੰ ਸੋਖ਼ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਜ਼ਮੀਨ
(ਅ) ਜੜ੍ਹ
(ਬ) ਮੋਟੀ
(ਸ) ਪਾਣੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ।

(ਉ) ਅਮਰੂਦ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਪੁੱਟਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ?
ਉੱਤਰ :
ਅਮਰੂਦ ਦਾ ਦਰੱਖ਼ਤ ਜੜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

(ਅ) ਮੂਸਲ ਜੜ੍ਹ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਰੁੱਖ ਦੀ ਇਕ ਜੜ੍ਹ ਬਾਕੀ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਰ ਪਤਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 1

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

(ਇ) ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ :
ਸ਼ਲਗਮ, ਗਾਜਰ, ਮੂਲੀ, ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਕਚਾਲੂ।

(ਸ) ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ?
ਉੱਤਰ :
ਰੁੱਖ ਵਰਖਾ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਹਨ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੀਊਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ –

1. ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਕੌਣ ਜਕਦਾ ਹੈ ?
(ਉ) ਤਣਾ
(ਅ) ਜੜਾਂ।
(ਇ) ਫਲ
(ਸ) ਪੱਤੇ।
ਉੱਤਰ :
(ਅ) ਜੜਾਂ।

2. ਕਚਾਲੂ ਪੌਦੇ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਭਾਗ ਹੈ ?
(ਉ) ਤਣਾ
(ਅ) ਜੜ੍ਹ
(ਇ) ਫਲ
(ਸ) ਪੱਤੇ
ਉੱਤਰ :
(ਅ) ਜੜ੍ਹ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਬੱਚੇ ਕਿਹੜੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ :
ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ, ਹਵਾਈ ਜੜਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ।

ਗਲਤ/ਸਹੀ

1. ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
2. ਕਚਾਲੂ ਇੱਕ ਫਲ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
1. ✓
2. ✗

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ

1. ਕਚਾਲੂ (ਉ) ਤਣਾ
2. ਗੰਨਾ (ਅ) ਜੜ੍ਹ
3. ਟਮਾਟਰ (ਇ) ਫਲ
ਉੱਤਰ :
1. (ਅ)
2. (ਉ)
3. (ਇ)

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ

ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 3
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 7 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 4

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 36

ਕਿਰਿਆ 1.
ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ 1
ਉੱਤਰ :
1. ਸ਼ੁਤਰ-ਮੁਰਗ
2. ਚਿੜੀ
3. ਗਿਲਹਰੀ
4. ਖ਼ਰਗੋਸ਼

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 37, 38

ਕਿਰਿਆ 2.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਜੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਲਿਖੋ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :

ਨਾਮ ਸੁਭਾਅ ਨਾਮ ਸੁਭਾਅ
ਬਾਂਦਰ ਨਕਲਚੀ ਕੁੱਤਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਗਿਰਗਿਟ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਚਰਗਾਹਾਂ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ, ਸੰਕੋਚੀ, ਘੋੜੇ)
(ਉ) …………………………………….. ਦੀ ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
(ਅ) ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਲਈ …………………………………….. ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
(ਇ) ਕਈ ਜਾਨਵਰ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ …………………………………….. ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
(ਸ) ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ …………………………………….. ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਘੋੜੇ
(ਆ) ਚਰਾਗਾਹਾਂ
(ਇ) ਸੰਕੋਚੀ
(ਸ) ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉ :
(ਉ) ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਕੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਛੱਤਾ
ਆਲ੍ਹਣਾ
ਖੁੱਡ
ਉੱਤਰ :
ਛੱਤਾ

(ਅ) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜ ਪਸ਼ੂ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? :
ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ
ਹਾਥੀ
ਉਠ
ਉੱਤਰ :
ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ।

ਕਿਹੜੀ ਮੱਖੀ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ
ਨਰ ਮੱਖੀ
ਕਾਮਾ ਮੱਖੀ
ਉੱਤਰ :
ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

(ਸ) ਸੰਕੋਚੀ ਜਾਨਵਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਕੁੱਤਾ
ਬਾਂਦਰ
ਖ਼ਰਗੋਸ਼
ਉੱਤਰ :
ਖ਼ਰਗੋਸ਼।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਕਾਮਾ ਮੱਖੀਆਂ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ :
ਕਾਮਾ ਮੱਖੀਆਂ ਛੱਤਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਦ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਘੋੜੇ ਦੇ ਕੋਈ ਦੋ ਗੁਣ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ :

  • ਘੋੜਾ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਵਫਾਦਾਰ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।
  • ਘੋੜੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਕਾਲੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਕਾਲੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਜੀਵ ਝੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ :
ਜੀਵ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ 2
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ 3

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

1. ਗਿੰਨੀ ਕੌਣ ਹੈ?
(ਉ) ਤਿੱਤਲੀ
(ਅ) ਲੜਕੀ
(ਇ) ਭੈਣ
(ਸ) ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਤਿੱਤਲੀ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

2. ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਹੈ?
(ਉ) ਗਿੰਨੀ
(ਅ) ਮਿੰਨੀ
(ਇ) ਮੱਖੀ
(ਸ) ਲੋ।
ਉੱਤਰ :
(ਅ) ਮਿੰਨੀ।

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ :
ਛੱਤਾ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਘੋੜਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਉਹ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।

ਗਲਤ/ਸਹੀ

1. ਖਰਗੋਸ਼ ਡਰਪੋਕ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।
2. ਘੋੜੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
1. ✓
2. ✓

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 6 ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬੁੰਡ

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ

1. ਤਿੱਤਲੀ (ਉ) ਬੁੰਡ
2. ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ (ਆ) ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ
3. ਹਾਥੀ (ਇ) ਰਾਜ ਪਸ਼ੂ
ਉੱਤਰ :
1. (ਅ),
2. (ਇ),
3. (ੳ)।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 27

ਕਿਰਿਆ 1.
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਂਵਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਿੱਛੜ ਗਏ ਹਨ ਆਓ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਈਏ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 1
ਚਿੱਤਰ-ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ
ਉੱਤਰ :
1. (ਸ),
2. (ਇ),
3. (ਅ),
4. (ਉ)।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 28

ਕਿਰਿਆ 2.
ਕਿਸੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਮੁਰਗੀਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰੋ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੋ।
ਉੱਤਰ :
ਖ਼ੁਦ ਕਰੋ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 29

ਕਿਰਿਆ 3.
ਆਓ ਆਪਾਂ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਬਣਾਈਏ। ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਕਾਪੀ ਲਉ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਕਰ ਲਉ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਚਿਪਕਾਉ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਐਲਬਮ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਚਿਪਕਾਉ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਨੋਟ-ਖ਼ੁਦ ਕਰੋ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 30, 31

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਜਨਮ, ਖੰਭ, ਆਲ੍ਹਣੇ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ, ਰੀਂਗਣ)
(ਉ) ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ …………………….. ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(ਅ) ਕਈ ਜੰਤੂ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ …………………….. ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
(ਇ) …………………….. ਵਾਲੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
(ਸ) ਆਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ …………………….. ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
(ਹ) ਪੰਛੀ …………………….. ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ
(ਅ) ਜਨਮ
(ਈ) ਰੀਂਗਣ
(ਸ) ਖੰਭ
(ਹ) ਆਲ੍ਹਣੇ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸਹੀ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉ :
(ਉ) ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
(ਅ) ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(ਇ) ਸਾਰੇ ਜੰਤੂ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ✓
(ਅ) ✓
(ਇ) ✗

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :
1. ਬਿੱਲੀ (ਉ) ਵਛੇਰਾ
2. ਗਾਂ। (ਅ) ਕੱਟਾ
3. ਕੁੱਤੀ (ਈ) ਕਤੂਰਾ
4. ਮੱਝ (ਸ) ਵੱਛਾ
5. ਘੋੜੀ (ਹ) ਬਲੂੰਗੜਾ
ਉੱਤਰ :
1. (ਹ)
2. (ਸ)
3. (ਈ)
4. (ਆ)
5. (ੳ)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਪੰਛੀ ਆਲ੍ਹਣਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ :
ਪੰਛੀ ਤੀਲੇ, ਘਾਹ-ਫੂਸ ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਥਣਧਾਰੀ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ ?
ਉੱਤਰ :

  • ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
  • ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  • ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਕੋਈ ਦੋ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ?
ਉੱਤਰ :
ਗੰਡੋਆ, ਸੱਪ, ਕਿਰਲੀ। ਦਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜੰਤੂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਜੰਤੂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 32

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 2
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 3

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

1. ਗਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
(ਅ) ਛੇਲਾ
(ਈ) ਵੱਛਾ
(ਸ) ਕੱਟਾ।
ਉੱਤਰ :
(ਈ) ਵੱਛਾ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

2. ਉਠ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
(ਉ) ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ
(ਅ) ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ
(ਈ) ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ
(ਸ) ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ
ਉੱਤਰ :
(ਸ) ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਵ-ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਕੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ :
ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਕਿਹੜੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ?
ਉੱਤਰ :
ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤੂ; ਜਿਵੇਂ-ਸੱਪ, ਕਿਰਲੀ।

ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਬਲੂੰਗੜਾ, ਬਾਹਰੀ)

1. ਥਣਧਾਰੀ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ …………….. ਕੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
2. ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ………….. ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
1. ਬਾਹਰੀ,
2. ਬਲੰਗੜਾ।

ਗ਼ਲਤੇਸਹੀ

1. ਕਈ ਜੰਤੂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
2. ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
3. ਥਣਧਾਰੀ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
1. ✓
2. ✓
3. ✓

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 5 ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ

1. ਥਣਧਾਰੀ ਜੰਤੁ (ੳ) ਵੱਛਾ
2. ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤੂ (ਅ) ਸਰੀਰ ਤੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3. ਗਾਂ (ਈ) ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਉੱਤਰ :
1. (ਅ)
2. (ਈ)
3. (ੳ)

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 22

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ ?
ਉੱਤਰ :
ਰੋਗੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਦਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਚਰਖਾ, ਹੱਥਾ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 23

ਕਿਰਿਆ-2 :
ਫੀਤੇ ਇੰਚਟੇਪ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੱਦ ਨਾਪੋ ਅਤੇ ਪਤਾ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਕੱਦ ਕਿੰਨੇ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਇੰਚ ਹੈ ? ……………………… ਫੁੱਟ ……………………… ਇੰਚ।
ਉੱਤਰ :
3 ਫੁੱਟ 7 ਇੰਚ।
ਨੋਟ-ਆਪਣਾ ਕੱਦ ਖ਼ੁਦ ਨਾਪੋ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕਰੋ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 24

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੁੱਝ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਟਿੱਕ () ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉ।
(ੳ) ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣਾ
(ਅ) ਦਰੀਆਂ ਖੇਸ ਬੁਣਨਾ
(ਈ) ਬੱਸ ਚਲਾਉਣੀ
(ਸ) ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣੇ
(ਹ) ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
(ਕ) ਹੋਟਲ ਜਾਂ ਢਾਬੇ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣਾ ✓
(ਅ) ਦਰੀਆਂ ਖੇਸ ਬੁਣਨਾ ✓
(ਇ) ਬੱਸ ਚਲਾਉਣੀ ✗
(ਸ) ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣੇ ✓
(ਹ) ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ✓
(ਕ) ਹੋਟਲ ਜਾਂ ਢਾਬੇ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ✓

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 25

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸਹੀ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉ :
(ਉ) ਦਰਜੀ ਇੰਚਟੇਪ ਨਾਲ ਮਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
(ਅ) ਇੱਕ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ 12 ਇੰਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
(ਇ) ਮੋਚੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
(ਸ) ਘੁਮਿਆਰ ਚੁੰਨੀਆਂ ਰੰਗਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ✓
(ਅ) ✓
(ਇ) ✗
(ਸ) ✗

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :
1. ਦਰਜੀ – (ੳ) ਸੂਆ
2. ਮੋਚੀ – (ਆ) ਸਰਿੰਜ
3. ਘੁਮਿਆਰ (ਇ) ਕੈਂਚੀ
4. ਡਾਕਟਰਸ (ਸ) ਚੱਕ
ਉੱਤਰ :
1. (ਇ)
2.: (ੳ),
3. (ਸ),
4. (ਅ)।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਦਰਜੀ ਕੱਪੜੇ ਸਿਉਂਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਸੰਦ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ, ਧਾਗਾ, ਇੰਚਟੇਪ, ਸੂਈ, ਫਿਰਕੀ, ਕੈਂਚੀ ਆਦਿ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 26

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਡਾਕਟਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਕਿੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ :
ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਜਾਂ ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਕਿੱਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ 1
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ 2

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

1. ਦਰਜੀ ਦਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ ?
(ਉ) ਕੱਪੜੇ ਸਿਉਂਣਾ
(ਅ) ਜੁੱਤੇ ਠੀਕ ਕਰਨਾ
(ਇ) ਘਰ ਬਣਾਉਣਾ
(ਸ) ਸਾਰੇ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਕੱਪੜੇ ਸਿਉਂਣਾ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ

2. ਜੁਤੀਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
(ਉ) ਦਰਜੀ
(ਅ) ਹਲਵਾਈ
(ਇ) ਮੋਚੀ
(ਸ) ਡਾਕਟਰ
ਉੱਤਰ :
(ਈ) ਮੋਚੀ।

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਭਰਨ ਲਈ ਕਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਹਵਾ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਪੰਪ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਦਰਜੀ ਨਾਪ ਕਿਸ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਇੰਚਟੇਪ

ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਫਰਮੇ, ਇੰਚਟੇਪ)

1. ਦਰਜੀ ……………. ਨਾਲ ਮਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
2. ਮੋਚੀ ………….. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
1. ਇੰਚਟੇਪ,
2. ਫਰਮੇ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ

ਗਲਤ ਸਹੀ

1. ਦਰਜੀ ਟੋਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਕੋਲ ਬੰਦੂਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
1. ✗
2. ✓

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ

1. ਦਰਜੀ (ੳ) ਮਿਠਾਈ
2. ਹਲਵਾਈ (ਅ) ਕੱਪੜੇ ਸਿਲਾਈ
ਉੱਤਰ :
1. (ਅ)
2. (ੳ)

ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ –

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ 3
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਕਾਰ 4

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 13

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਬੇਧਿਆਨੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਝਟਕਾ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਕਿਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੀਲੇ ਚੌਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 15

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਮੇਲੇ ਵੇਖੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ :
ਮੈਂ ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਆਦਿ ਵੇਖੇ ਹਨ।
ਨੋਟ-ਖ਼ੁਦ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 16

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਖੇਡ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਖੇਡ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 18

ਕਿਰਿਆ 2.
ਤੁਹਾਡਾ ਮਨਪਸੰਦ ਖੇਡ ਸਿਤਾਰਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਾਂ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਚਿਪਕਾਓ।
ਉੱਤਰ :
ਖ਼ੁਦ ਕਰੋ।

ਕੁੱਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 1
ਸੁਨੀਤਾ ਰਾਣੀ (ਐਥਲੈਟਿਕਸ) ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 2
ਡਾ: ਰੂਪਾ ਸੈਣੀ (ਹਾਕੀ) ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 3
ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ (ਐਥਲੈਟਿਕਸ) ਗੋਲਡਨ ਗਰਲ
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 4
ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ (ਐਥਲੈਟਿਕਸ) ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਫਲਾਇੰਗ ਸਿੱਖ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 19, 20

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਗਤਕੇ, ਭਾਗ, ਖੇਡਾਂ, ਕੁੜੀਆਂ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਮੇਲੇ)
(ਉ) ਮੇਲੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ………………………………………. ਵੀ ਸਾਡੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ।
(ਅ) ਖੇਡ ਵਿੱਚ ………………………………………. ਲੈਣਾ ਜਿੱਤ ਹਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
(ਇ) ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ………………………………………. ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
(ਸ) ਜੇ ………………………………………. ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਪਤੰਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ।
(ਹ) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ………………………………………. ਲਗਦੇ ਹਨ।
(ਕ) ਖੇਡਾਂ ਸਾਨੂੰ ………………………………………. ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਖੇਡਾਂ
(ਅ) ਭਾਗ
(ਇ) ਗਤਕੇ
(ਸ) ਕੁੜੀਆਂ
(ਹ) ਮੇਲੇ
(ਕ) ਸਿਹਤਮੰਦ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਸਹੀ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :
(ੳ) ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।
(ਅ) ਹਰ ਖੇਡ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
(ਇ) ਖੇਡਾਂ ਸਾਨੂੰ ਝਗੜਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
(ਸ) ਬਸੰਤ ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
(ਹ) ਲੋਹੜੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ✓
(ਅ) ✓
(ਬ) ✗
(ਸ) ✓
(ਹ) ✓

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਦੇ ਅੱਗੇ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉ :
(ਉ) ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਹੈ?
ਕ੍ਰਿਕੇਟ
ਹਾਕੀ
ਦੌੜਾਂ
ਉੱਤਰ :
ਦੌੜਾਂ

(ਅ) ਖੇਡਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਝਗੜਨਾ
ਮਿਲਵਰਤਨ
ਈਰਖਾ
ਉੱਤਰ :
ਮਿਲਵਰਤਨ।

(ਈ) ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿੱਥੇ ਲਗਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ
ਜਲੰਧਰ
ਉੱਤਰ :
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ।

(ਸ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਕੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਖਿਡਾਰਨ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਰੂਪਾ ਸੈਣੀ
ਸੁਨੀਤਾ ਰਾਣੀ
ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਉੱਤਰ :
ਰੂਪਾ ਸੈਣੀ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :
1. ਕ੍ਰਿਕੇਟ (ੳ) ਪਾਲਾ, ਧਾਵੀ, ਜਾਫੀ
2. ਹਾਕੀ, (ਅ) ਰੈਕਿਟ, ਸ਼ਟਲ, ਨੈੱਟ
3. ‘ਕਬੱਡੀ (ਇ) ਹਾਕੀ-ਸਟਿਕ, ਬਾਲ, ਜਾਲ
4. ਬੈਡਮਿੰਟਨ (ਸ) ਬੈਟ, ਬਾਲ, ਵਿਕਟਾਂ
ਉੱਤਰ :
1. (ਸ),
2. (ਇ)
3. (ਉ),
4. (ਅ)।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋ?
ਉੱਤਰ :
ਹਾਕੀ, ਬਾਲੀਵਾਲ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਕ੍ਰਿਕੇਟ, ਖੋਖੋ, ਕਬੱਡੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਕੀ ਸੀ?
ਉੱਤਰ :
ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਕਿਸ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਤੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? .
ਉੱਤਰ :
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ।
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 5
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 6

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

1. ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਹੜੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਹੈ?
(ਉ) ਦੌੜਾਂ
(ਅ) ਫੁੱਟਬਾਲ
(ਇ) ਹਾਕੀ
(ਸ) ਟੈਨਿਸ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਦੌੜਾਂ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

2. ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਹੈ?
(ਉ) ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ
(ਅ) ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ :
(ਈ) ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਲੜਕੇ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਗੋਲਡਨ ਗਰਲ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕਿਹੜਾ, ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?. .
ਉੱਤਰ :
ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾ।

ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ (ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ, ਮਾਘੀ)

1. ……………………….. ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2. ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ……………………….. ਸੀ
ਉੱਤਰ :
1. ਮਾਘੀ,
2. ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ।

ਫ਼ਲਤ। ਮਹੀਂ

1. ਛੱਤਾਂ ਉੱਪਰ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀ.
2. ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
1. ✓
2. ✗

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ

1. ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ (ੳ) ਕਪੂਰਥਲਾ
2. ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ (ਅ) ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਮੇਲਾ
3. ਐਥਲੈਟਿਕਸ (ਇ) ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
ਉੱਤਰ :
1. (ਈ),
2. (ੳ),
3. (ਅ)।

ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ –

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 7
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ 8

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 7

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜ ਕੇ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ :
ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਗਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਕੋਈ ਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :

  • ਫੁੱਲ
  • ਸੈਂਟ
  • ਅਗਰਬੱਤੀ
  • ਪੁਦੀਨਾ
  • ਅਮਰੂਦ
  • ਚੰਦਨ।

ਨੋਟ-ਖੁਦ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।

ਕਿਰਿਆ 1.
ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਜਮਾਤ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇਗਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੱਚਾ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੇਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ, ਬਾਹਵਾਂ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਉੱਤਰ :
ਖ਼ੁਦ ਕਰੋ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 8

ਕਿਰਿਆ 2.
ਮੇਜ਼ ਉੱਪਰ ਲੋਹਾ, ਲੱਕੜ, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਰਬੜ, ਇੱਟ, ਪੱਥਰ, ਚੀਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਟੁੱਕੜੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਟੁੱਕੜੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ :
ਖ਼ੁਦ ਕਰੋ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 19, 11

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਆਦਮੀ, ਜੱਤ, ਪਿਆਰ, ਖੁਸ਼, ਮਹਿਕ, ਫੁੱਲ)
(ਉ) ਪਿਤਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ……………………………….. ਹੋਏ।
(ਅ) ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਮੰਮੀ ਨੇ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ……………………………….. ਕੀਤਾ।
(ਇ) ਬਹਾਰ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ……………………………….. ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
(ਸ) ਕੁੱਤੇ ਦੀ ……………………………….. ਕਿੰਨੀ ਮੁਲਾਇਮ ਹੈ।
(ਹ) ਬੈਂਚ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ……………………………….. ਵੀ ਬੈਠਾ ਸੀ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ਖੁਸ਼
(ਅ) ਪਿਆਰ
(ਇ) ਫੁੱਲ
(ਸ) ਜੱਤ
(ਹ) ਆਦਮੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸਹੀ ਵਾਕਾਂ ਅੱਗੇ (✓) ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਾਕਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :
(ਉ) ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
(ਅ) ਕੂੜੇ ਕਰਕਟ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ੳ) ✗
(ਅ) ✓

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸਹੀ ਉੱਤਰਾਂ ਅੱਗੇ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

(ਉ) ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਜੱਤ ਬਹੁਤ
ਸਖਤ ਸੀ
ਮੁਲਾਇਮ ਸੀ
ਵੱਡੀ ਸੀ
ਉੱਤਰ :
ਮੁਲਾਇਮ ਸੀ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

(ਅ) ਕਿਸੇ ਦਾ ਛੂਹਣਾ ਠੀਕ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ
ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਉੱਤਰ :
ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

(ਇ) ਬਦਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚੋਂ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚੋਂ
ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚੋਂ
ਉੱਤਰ :
ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚੋਂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਕੋਈ ਦੋ ਬਦਬੂਦਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ :

  • ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜ਼ੀ,
  • ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ,
  • ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ੁਰਾਬਾਂ,
  • ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਪਰੇਅ,
  • ਪਿਆਜ਼,
  • ਮੱਛੀ।

ਨੋਟ-ਖੁਦ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਉੱਤਰ :
ਗੁਲਾਬ, ਰਾਤ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਚਮੇਲੀ॥

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 12

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ 1
ਉੱਤਰ :

  1. ਅੱਖ
  2. ਨੱਕ
  3. ਕੰਨ
  4. ਜੀਭ
  5. ਚਮੜੀ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

1. ਮੰਮੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ ?
(ਉ) ਪੁਦੀਨਾ
(ਅ) ਹਲਵਾ
(ੲ) ਖੀਰ
(ਸ) ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਉੱਤਰ :
(ਅ) ਹਲਵਾ

2. ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਰਨ ਦੀ ਪਿੱਠ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਨ ਲੱਗਾ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਲੱਗਿਆ। ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
(ੳ) ਉੱਥੋਂ ਦੌੜ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
(ਅ) ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
(ਇ) ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕਿਰਨ ਮੰਮੀ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੂਸੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ :
ਮੰਮੀ ਨੇ ਥੱਪੜ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਮੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ :
ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈਂ ਕਿਹਾ।

ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ (ਕੁੱਤੇ, ਵਧੀਆ)

1. ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ……………………………… ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2. ਅਰਸ਼ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ……………………………… ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰ :
1. ਵਧੀਆ,
2. ਕੁੱਤੇ।

ਗ਼ਲਤ/ਸਹੀ

1. ਕਿਰਨ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ।
2. ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
1. (✗)
2. (✓)

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ

1. ਵਧੀਆ ਮਹਿਕ – (ੳ) ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ
2. ਬੁਰੀ ਮਹਿਕ – (ਅ) ਫੁੱਲ
ਉੱਤਰ :
1. (ਅ),
2. (ੳ)।

ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ 2
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ 3

ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
ਕੋਈ ਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਫੁਲ
(ਅ) ਸੈਂਟ
(ਇ) ਸੌਂਫ
(ਸ) ਅੰਬ ਦਾ ਅਚਾਰ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ

Punjab State Board PSEB 4th Class EVS Book Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 4 EVS Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ

EVS Guide for Class 4 PSEB ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 2

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਦੇਖਭਾਲ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪਿਆਰ)
(ਉ) ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ …………………….. ਹੈ।
(ਅ) ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ …………………….. ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਵਿਗੜਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਪਰਿਵਾਰ
(ਅ) ਦੇਖਭਾਲ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੋਈ ਦੋ ਲਾਭ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ :

  • ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  • ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਵਿਚਰਣ – ਦਾ ਢੰਗ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 3

ਕਿਰਿਆ 1.
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਖਾਕਾ ਬਣਾਓ !
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ 2
ਉੱਤਰ :
ਨੋਟ-ਖਾਕਾ ਖ਼ੁਦ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ ਨੰ: 4, 5

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : ਖੁਸ਼ੀ, ਚੰਗੇ, ਮਾੜੇ, ਗਮੀ
(ੳ) ਸਾਡੇ ਦੋਸਤ ………………………… ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
(ਅ) ਬੇਟੀ ਦੇ ਜਨਮ ‘ਤੇ ਵੀ ਬੇਟੇ ਵਾਂਗ ………………………… ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ :
(ਉ) ਚੰਗੇ
(ਅ) ਖੁਸ਼ੀ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ?
ਉੱਤਰ :
ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 9 ਮੈਂਬਰ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਚਾਚਾ ਜੀ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਕੌਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ :
ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਰਾਹੁਲ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ :
ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਭੂਆ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ?
ਉੱਤਰ :
ਭੂਆ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।

PSEB 4th Class Punjabi Guide ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ Important Questions and Answers

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ –

1. ਦੀਪੂ ਦੀ ਮੰਮੀ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਦੀਪੂ ਦੀ ਭੂਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਕੱਪੜੇ ਸਿਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਦੀਪੂ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ……….
(ੳ) ਇਹ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
(ਅ) ਇਹ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
(ਈ) ਆਨਾ-ਕਾਨੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
(ਸ) ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਉੱਤਰ :
(ਅ) ਇਹ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

2. ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
(ਉ) ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ
(ਅ) ਬੱਚਾ ਗੋਦ ਲੈਣ ਨਾਲ
(ਇ) ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਆਉਣ ਨਾਲ
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਿਆਂ ਕਰਕੇ।
ਉੱਤਰ :
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਿਆਂ ਕਰਕੇ।

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ

ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਦੀਪੂ ਦੇ ਘਰ ਕਿਹੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਸੀ?
ਉੱਤਰ :
ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ?
ਉੱਤਰ :
ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ।

ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ- (ਤਿੰਨ, ਸੁਮਨ, ਅਨੂ)

1. ਦੀਪੂ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਨਾਮ …………………………….. ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
2. ਭੂਆ ਦੇ ਘਰ …………………………….. ਜੀਅ ਸਨ।
3. ਤਾਈ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਨਾਂ …………………………….. ਸੀ।
ਉੱਤਰ :
1. ਅਨੂ,
2. ਤਿੰਨ,
3. ਸੁਮਨ।

ਗਲਤ ਸਹੀ

1. ਸਾਂਝੇ ਘਰ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
2. ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਉੱਤਰ :
1. (x),
2. (x) 1

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ-

1. ਸਾਂਝਾ ਪਰਿਵਾਰ, (ਉ) ਸੋਨੂੰ
2. ਭੂਆ ਦਾ ਮੁੰਡਾ (ਅ) ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ
3. ਤਾਈ ਦੀ ਲੜਕੀ (ਏ) ਸੁਮਨ
ਉੱਤਰ :
1. (ਅ),
2. (ਉ),
3. (ਏ)

ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ –

PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ 1
ਉੱਤਰ :
PSEB 4th Class EVS Solutions Chapter 1 ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਈ 1

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

Punjab State Board PSEB 6th Class Science Book Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान Textbook Exercise Questions, and Answers.

PSEB Solutions for Class 6 Science Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

PSEB 6th Class Science Guide कचरा-संग्रहण एवं निपटान Textbook Questions, and Answers

1.खाली स्थान भरें

(i) ठोस कूड़े को सामान्यतः ……………………… कहते हैं।
उत्तर-
कचरा

(ii) प्लास्टिक एक …………………….. सामग्री है।
उत्तर-
गैर बायोडिग्रेडेबल या गैर जैव निम्नीकरणीय

(iii) केंचुओं द्वारा खाद बनाने को ………………………. कहते हैं।
उत्तर-
वर्मीकंपोस्टिंग

(iv) ……………………. कूड़ेदान का प्रयोग जैव-अविघटनशील (नष्ट न होने योग्य) कूड़े को इकट्ठा करने के लिए
किया जाता है।
उत्तर-
नीला।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

2. सही या ग़लत बताएं

(i) हरे कूड़ेदान का प्रयोग जैव-विघटनशील (नष्ट होने योग्य) कूड़े को इकट्ठा करने के लिए किया जाता
उत्तर-
ग़लत

(ii) जैविक कूड़ा खतरनाक तथा संक्रामक हैं।
उत्तर-
सही

(iii) कूड़ा-कर्कट फेंकने के लिए प्रयोग किए जाने वाला एक बड़ा, निचला क्षेत्र, ढेर (डंप) के तौर पर जाना जाता है।
उत्तर-
सही

(iv) भराव क्षेत्र वाला स्थान पार्क तथा खेल के मैदान बनाने के लिए उपयुक्त है।
उत्तर-
सही

3. कॉलम ‘क’ का कॉलम ‘ख’ से उचित मिलान करें

कॉलम ‘क’ कॉलम ‘ख’
(i) जैविक कूड़ा (क) राख
(ii) औद्योगिक कूड़ा (ख) दवाइयाँ और सुइयाँ
(iii) घरेलू कूड़ा (ग) धान की पराली
(iv) खेती-बाड़ी अवशेष (घ) सब्जियों के छिलके

उत्तर-

कॉलम ‘क’ कॉलम ‘ख’
(i) जैविक कूड़ा (ख) दवाइयाँ और सुइयाँ
(ii) औद्योगिक कूड़ा (क) राख
(iii) घरेलू कूड़ा (घ) सब्जियों के छिलके
(iv) खेती-बाड़ी अवशेष (ग) धान की पराली

4. सही विकल्प चुनें

प्रश्न (i)
अस्पताल का कूड़ा सामान्यतः
(क) पुनः उत्पादित किया जाता है
(ख) भराव क्षेत्रो में फेंका जाता है
(ग) जलाया जाता है
(घ) खाद बनाने के लिए प्रयुक्त होता है।
उत्तर-
(ग) जलाया जाता है।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

प्रश्न (ii)
खाद बनाने वाले केंचुओं को क्या कहते हैं ?
(क) लाल केंचुए
(ख) हरे केंचुए
(ग) नीले केंचुए
(घ) सफेद केंचुए।
उत्तर-
(क) लाल केंचुए।

प्रश्न (iii)
…………………… एक जैव-अविघटनशील (न नष्ट होने योग्य ) कूड़ा है।
(क) प्लास्टिक
(ख) सब्जियों के छिलके
(ग) कागज़
(घ) पशुओं का गोबर।
उत्तर-
(क) प्लास्टिक।

प्रश्न (iv)
हम पुनः उत्पादन कर सकते हैं।
(क) शीशा
(ख) प्लास्टिक
(ग) धातुएं
(घ) सभी।
उत्तर-
(घ) सभी।

5. अति लघूत्तर प्रश्न

प्रश्न (i)
ढेर (डंप) से क्या भाव है ?
उत्तर-
कूड़े के निपटान के लिए उपयोग किए जाने वाले निचले क्षेत्रों को डंप कहा जाता है।

प्रश्न (ii)
नीले कूड़ेदान एवं हरे कूड़ेदान में किस प्रकार का कूड़ा इकट्ठा किया जाता है ?
उत्तर-
पॉलीथिन बैग, प्लास्टिक, काँच आदि जैसे अजैव निम्नीकरणीय कचरे को इकट्ठा करने के लिए नीले कूड़ेदान का उपयोग किया जाता है।

हरे रंग के कूड़ेदानों का उपयोग बायोडिग्रेडेबल कचरे या जैव निम्नीकरणीय जैसे सीवेज अपशिष्ट, समाचार पत्र आदि को इकट्ठा करने के लिए किया जाता है।

प्रश्न (iii)
पुनः उत्पादन से क्या भाव है ?
उत्तर-
अपशिष्ट और अनुपयोगी सामग्री को उपयोगी सामग्री में बदलने की प्रक्रिया को पुनः उत्पादन कहा जाता है।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

6. लघूत्तर प्रश्न

प्रश्न (i)
जैव विघटनशील तथा जैव-विघटनशील कूड़े में अंतर बताइए।
उत्तर-
जैव-विघटनशील कूड़ा-

  1. अपशिष्ट पदार्थ जिन्हें सूक्ष्म जीवों द्वारा विघटित किया जा सकता है।
  2. उदाहरण के लिए-सीवेज़ अपशिष्ट, सब्जी छील, आदि।
  3. ऐसे अपशिष्ट पर्यावरण के लिए हानिकारक नहीं हैं।

जैव-अविघटनशील कूड़ा-

  1. अपशिष्ट पदार्थ जिन्हें आसानी से विघटित नहीं किया जा सकता है।
  2. उदाहरण के लिए-प्लास्टिक, काँच, रसायन, निर्माण स्थल अपशिष्ट आदि।
  3. ऐसे अपशिष्ट पर्यावरण के लिए हानिकारक होते हैं।

प्रश्न (ii)
वर्मी कंपोस्टिंग क्या है? यह कैसे की जाती है ?
उत्तर-
केंचुओं की सहायता से कम्पोस्ट बनाने की विधि को वर्मी कम्पोस्टिंग कहते हैं। लाल कृमी अपने गिजर्ड का उपयोग करके मिट्टी के साथ अपशिष्ट पदार्थ को खा जाते हैं और इसे खाद में बदल देते हैं।

प्रश्न (iii)
4 आर्ज़ (4Rs) की व्याख्या करें।
उत्तर-
अपशिष्ट प्रबंधन के लिए 4Rs का उपयोग किया जाता है। ये हैं-

  1. पुन: उपयोग
  2. कम करना
  3. रीसाइक्लि या पुनर्चक्रण
  4. मना करना ।

7. निबंधात्मक प्रश्न

प्रश्न (i)
प्लास्टिक एक वरदान है। कैसे? इसकी व्याख्या करें।
उत्तर-
प्लास्टिक हमारे विकास के लिए एक नवीनतम खोज है। इसे रासायनिक क्रियाओं द्वारा कृत्रिम रूप से तैयार किया जाता है। वर्तमान समय में यह हमारे जीवन का अभिमन्न अंग बन गया है। अब तो हम इसके बिना अपने जीवन की कल्पना भी नहीं कर सकते । इसके दोनों पहलू हैं- उपयोगी और हानिकारक।

उपयोगी पहलू – हमारे आस-पास जो कुछ भी पाया जाता है उसमें से बहुत कुछ प्लास्टिक से बना होता है । जूते, खिलौने, बाल्टी, ट्यूब, पेन, बैग आदि । यहाँ तक कि इलेक्ट्रॉनिक चीजों में भी प्लास्टिक के घटक होते हैं। जब हम प्लास्टिक को खत्म करने पर विचार करते हैं तो जीवन समाप्त हो जाता है। इसका उपयोग चीजों को बनाने के लिए किया जाता है क्योंकि यह सख्त, कठोर, चमकदार, टिकाऊ और सबसे बढ़कर सस्ती होती है।

विभिन्न उपयोगों से हम मान सकते हैं कि प्लास्टिक एक वरदान है।

प्रश्न (ii)
कूड़ा-कर्कट के निपटारे के लिए अलग-अलग ढंगों की सूची बनाएं। किसी एक की व्याख्या करें।
उत्तर-
कूड़ा निस्तारण या कचरा निपटान के तीन तरीके हैं। ये हैं –

  1. कंपोसटिंग
  2. लैंडफिलिंग या डंपिंग
  3. भस्मीकरण।

लैंडफिलिंग – यह कचरे के निपटान के लिए आमतौर पर इस्तेमाल की जाने वाली विधि है।
विधि – घर से कूड़ा उठाकर डस्टबिन में डालने से पहले उसे दो समूहों में बाँट लें।
समूह क – रसोई से निकलने वाला कचरा जैसे फल और सब्जी के छिलके, अंडे के छिलके, चाय की पत्ती आदि।

समूह ख – कपड़े के टुकड़े, पॉलिथीन बैग, टूटे शीशे, पुराने जूते, एल्युमिनियम के रैपर आदि। इस कचरे के अलगअलग ढेर बनाकर ए, बी, सी और डी के रूप में लेबल करें। इन्हें अलग-अलग प्लास्टिक बैग में रखें। इन थैलियों का मुँह कस कर बांध दें। चारों ढेरियों को अलग-अलग गड्डों में डालकर मिट्टी से ढक दें। इस तरह से डंपिंग खुली जमीन में की जाती है। डंप की गई सामग्री, समय के साथ कचरे में बदल जाती है।
विभिन्न उपयोगों से हम मान सकते हैं कि प्लास्टिक एक वरदान है।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

Science Guide for Class 6 PSEB कचरा-संग्रहण एवं निपटान Intext Questions and Answers

सोचें और उत्तर दें (पेज 164)

प्रश्न 1.
सब्जियों के छिलके ………………….. कूड़ा हैं। (जैव-विघटनशील/जैव-अविघटनशील)
उत्तर-
जैव-विघटनशील।

प्रश्न 2.
शीशा एक ………………………. कूड़ा है। (जैव-विघटनशील/जैव-अविघटनशील)
उत्तर-
जैव-अविघटनशील।

प्रश्न 3.
पौधों के पत्ते ………………………. कूड़ा हैं। (जैव-विघटनशील/जैव-अविघटनशील)
उत्तर-जैव-विघटनशील।

सोचें और उत्तर दें (पेज 165)

प्रश्न 1.
कंपोस्ट खाद पोषक तत्वों से भरपूर होती है। (सही/ग़लत)
उत्तर-
सही।

प्रश्न 2.
हम जैव-अविघटनशील पदार्थों का प्रयोग कंपोस्ट खाद बनाने में कर सकते हैं। (सही/ग़लत)
उत्तर-
ग़लत।

प्रश्न 3.
खाद जैव-विघटनशील होती है। (सही/ग़लत)
उत्तर-
सही।

सोचें और उत्तर दें (पेज 165)

प्रश्न 1.
वर्मी कंपोस्टिंग ………………. द्वारा की जाती है।
उत्तर-
केंचुओं या लाल कृमियों।

प्रश्न 2.
रसोई के कूड़े (जैव-विघटनशील) का प्रयोग वर्मी कंपोस्टिंग में लिए किया जाता है। (सही/ग़लत)
उत्तर-
सही।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

सोचें और उत्तर दें (पेज 167)

प्रश्न 1.
हम शीशे तथा धातुओं का भी पुनः उत्पादन कर सकते हैं। (सही/ग़लत)
उत्तर-
सही।

प्रश्न 2.
कूड़े तथा अनावश्यक पदार्थों को उपयोगी पदार्थों में बदलने की प्रक्रिया को पुनः उत्पादन कहते हैं। (सही/ग़लत)
उत्तर-
सही।

PSEB Solutions for Class 6 Scienceकचरा-संग्रहण एवं निपटान Important Questions and Answers

1. बहुविकल्पीय प्रश्न

प्रश्न (i)
पदार्थ जिसका पुन: चक्रण होता है-
(क) कागज़ .
(ख) पुराने कपड़े
(ग) खिलौने
(घ) सभी।
उत्तर-
(घ) सभी।

प्रश्न (ii)
घरेलू अपशिष्ट होता है-
(क) पट्टियाँ
(ख) रसोई के व्यर्थ पदार्थ
(ग) सरिंज़
(घ) कोई नहीं।
उत्तर-
(ख) रसोई के व्यर्थ पदार्थ।

प्रश्न (iii)
निम्न में से कौन-सा अपशिष्ट पदार्थ नहीं है?
(क) टूटा हुआ काँच
(ख) एक नई बोतल
(ग) पैकिंग पदार्थ
(घ) खिलौना।
उत्तर-
(ख) एक नई बोतल।

प्रश्न (iv)
लाल केंचुआ जीवित रह सकता है-
(क) उच्च तापमान
(ख) निम्न तापमान
(ग) सामान्य तापमान
(घ) कोई नहीं।
उत्तर-
(ग) सामान्य तापमान।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

प्रश्न (v)
कुछ जंतु निम्न में से कौन-सा पदार्थ निगलने से मर जाते हैं ?
(क) फलों के छिलके
(ख) कपड़ों के टुकड़े
(ग) प्लास्टिक लिफाफे
(घ) भोजन।
उत्तर-
(ग) प्लास्टिक लिफाफे।

प्रश्न (vi)
वर्मी कंपोस्टिंग के लिए किस जीव का उपयोग किया जाता है?
(क) साँप
(ख) चूहे
(ग) चींटी
(घ) केंचुआ।
उत्तर-
(घ) केंचुआ।

प्रश्न (vii)
प्लास्टिक हमारे लिए क्या है ?
(क) वरदान
(ख) श्राप
(ग) दोनों
(घ) इनमें से कोई नहीं।
उत्तर-
(ग) दोनों (वरदान तथा श्राप)।

2. खाली स्थान भरें

(i) अस्पताल के कचरे को …………………….. कचरा कहा जाता है।
उत्तर-
जैविक

(ii) …………………… कचरा प्रकृति के लिए हानिकारक नहीं है।
उत्तर-
बायोडिग्रेडेबल

(iii) ……………….. कचरे के डिब्बे में घरेलू कचरा होता है।
उत्तर-
हरे

(iv) खाद बनाना …………………… कहलाता है।
उत्तर-
कंपोस्टिंग

(v) ……………….. कम्पोस्ट बनाने का एक आसान तरीका है।
उत्तर-
वर्मी कंपोस्टिंग।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

3. सही या ग़लत चुनें

(i) हमें बहुत अधिक उर्वरकों का उपयोग नहीं करना चाहिए।
उत्तर-
सही

(ii) जलाने से प्रदूषण फैलता है।
उत्तर-
सही

(iii) कंपोस्टिंग से डिब्बे बनाए जाते हैं ।
उत्तर-
गलत

(iv) घरेलू कचरा हानिकारक है।
उत्तर-
गलत

(v) हमें प्लास्टिक का प्रयोग कम करना चाहिए।
उत्तर-
सही

4. कॉलम ‘क’ और कॉलम ‘ख’ का उचित मिलान करें

कॉलम ‘क’ कॉलम ‘ख’
(i) जैविक कचरा (a) अस्पताल का कचरा
(ii) अजैविक कचरा (b) जैविक कचरे से खाद
(iii) कंपोस्टिंग (c) आवास, दुकान तोड़ने पर पैदा होने वाला कचरा
(iv) वर्मी कंपोस्टिंग (d) फलों और सब्जियों के छिलके
(v) चिकित्सीय अपशिष्ट (e) लाल कृमी

उत्तर-

कॉलम ‘क’ कॉलम ‘ख’
(i) जैविक कचरा (d) फलों और सब्जियों के छिलके
(ii) अजैविक कचरा (c) आवास, दुकान तोड़ने पर पैदा होने वाला कचरा
(iii) कंपोस्टिंग (b) जैविक कचरे से खाद
(iv) वर्मी कंपोस्टिंग (e) लाल कृमी
(v) चिकित्सीय अपशिष्ट (a) अस्पताल का कचरा

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

5. अति लघूत्तर प्रश्न

प्रश्न 1.
हम कौन-से घरेलू अपशिष्ट को बाहर फेंकते हैं ?
उत्तर-
टूटे खिलौने, पुराने कपड़े, जूते और चप्पल।

प्रश्न 2.
भूमि भराव किसे कहते हैं ?
उत्तर-
निचले खुले क्षेत्र जहाँ गहरे गई (खड्डे) होते हैं, वहां कचरा फेंकने को भूमि भराव कहते हैं।

प्रश्न 3.
कचरे में कितने अवयव होते हैं ?
उत्तर-
कचरे में उपयोगी और अनुपयोगी दो तरह के अवयव होते हैं।

प्रश्न 4.
कचरे के किस अवयव को भराव क्षेत्र में फैलाकर मिट्टी से ढक दिया जाता है ?
उत्तर-
अनुपयोगी अवयव को।

प्रश्न 5.
उपयोगी अवयव का निपटान कैसे किया जाता है ?
उत्तर-
कंपोस्ट बनाने के लिए प्रयोग किया जाता है।

प्रश्न 6.
दो प्रकार के कचरे को एकत्र करने वाले कूड़े-दानों के रंग कैसे होते हैं ?
उत्तर-
नीला कूड़ेदान, हरा कूड़ेदान।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

प्रश्न 7.
नीले कूड़ेदान में किस प्रकार का कचरा डाला जाता है ?
उत्तर-
नीले कूड़ेदान में पुन: उपयोग किए जा सकने वाले पदार्थ जैसे प्लास्टिक धातुएं एवं काँच आदि डाले जाते हैं।

प्रश्न 8.
हरे कूड़ेदान में किस प्रकार का कचरा डाला जाता है ?
उत्तर-
हरे कूड़ेदान में विगलित होने वाला कचरा जैसे फलों, सब्जियों के छिलके आदि डाले जाते हैं। प्रश्न 9. सूखी पत्तियाँ, फसली पादपों के अपशिष्टों को जलाना क्यों नहीं चाहिए ? उत्तर-इन्हें जलाने पर स्वास्थ्य के लिए हानिकारक गैसें और धुआँ उत्पन्न होता है।

प्रश्न 10.
सूखी पत्तियाँ, फ़सली पादपों के अपशिष्टों का निपटान कैसे करना चाहिए ?
उत्तर-
सूखी पत्तियाँ, फसली पादपों के अपशिष्टों से कंपोस्ट खाद तैयार करनी चाहिए।

प्रश्न 11.
किसान के मित्र कौन-से कीड़े होते हैं ?
उत्तर-
केंचुआ किसान का मित्र कीड़ा है।

प्रश्न 12.
केंचुए की कौन-सी प्रजाति कंपोस्ट बनाने में सहायक है ?
उत्तर-
लाल केंचुआ।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

प्रश्न 13.
कृमि कंपोस्टिग अथवा वर्मी कंपोस्टिंग किसे कहते हैं ?
उत्तर-
लाल केंचुओं की सहायता से कंपोस्ट बनाने की विधि को कृमि कंपोस्टिंग अथवा वर्मी कंपोस्टिंग कहते हैं।

प्रश्न 14.
लाल केंचुओं का भोजन क्या है ?
उत्तर-
फल तथा सब्जियों के अपशिष्ट, कॉफी तथा चाय छानने के बाद बची हुई पत्तियाँ तथा खेत एवं बगीचे की खरपतवार।

प्रश्न 15.
लाल केंचुआ एक दिन में कितना आहार खाता है ?
उत्तर-
अपने शरीर के भार के बराबर।

प्रश्न 16.
लाल केंचुआ कैसे वातावरण में जीवित नहीं रह सकता ?
उत्तर-
बहुत गर्म अथवा ठंडे वातावरण में।

प्रश्न 17.
किस तरह के कागज़ का पुनः चक्रण नहीं हो सकता ?
उत्तर-
चमकदार एवं प्लास्टिक लेपित कागज़।

प्रश्न 18.
क्या पॉलीथीन थैलियाँ विगलित होती हैं अथवा नहीं ?
उत्तर-
पॉलीथीन की थैलियाँ विगलित नहीं होती।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

प्रश्न 19.
प्लास्टिक अथवा पॉलीथीन को जलाना क्यों नहीं चाहिए ?
उत्तर-
प्लास्टिक अथवा पॉलीथीन को जलाने पर ज़हरीली गैसें उत्पन्न होती हैं।

6. लघूत्तर प्रश्न

प्रश्न 1.
कूड़ा-कचरा कहाँ से पैदा होता है ?
उत्तर-
कूड़ा-कचरा की उत्पत्ति – हम अपने घरों, विद्यालयों, दुकानों एवं कार्यालयों से प्रतिदिन अत्यधिक मात्रा में कूड़ा-कचरा बाहर फेंकते हैं। अनाज, दालें, बिस्कुट, दूध अथवा तेल जिन्हें हम दुकानों से खरीदते हैं, प्रायः प्लास्टिक की थैलियों अथवा टिनों में पैक होते हैं। पैकिंग की ये सभी वस्तुएँ कचरे में फेंक दी जाती हैं। कभी-कभी हम कुछ ऐसी वस्तुएँ भी खरीद लेते हैं, जिनका वास्तव में बहुत कम उपयोग होता है और प्रायः हम उन्हें कचरे में फेंक देते हैं।

प्रश्न 2.
किसी शहर के कचरे का निपटान कैसे किया जाता है ?
उत्तर-
सफ़ाई कर्मचारी कूड़ा एकत्र करके ट्रकों द्वारा निचले खुले क्षेत्रों में, जहाँ गहरे गड्डे होते हैं, ले जाते हैं। इन खुले क्षेत्रों को भूमि भराव कहते हैं।
PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान 1

वहाँ इस कचरे से उस भाग को जिसका पुन: उपयोग किया जा सकता है उसी अवयव में उपयोग न किए जा सकने वाले कचरे से पृथक् किया जाता है। इस प्रकार कचरे में उपयोगी और अनुपयोगी दोनों अवयव होते हैं। अनुपयोगी अवयव को पृथक् कर लेते हैं और फिर इसे भराव क्षेत्र में फैलाकर मिट्टी की परत से ढक देते हैं।

जब यह भराव-क्षेत्र पूरी तरह से भर जाता है, तब प्रायः इस पर पार्क अथवा खेल का मैदान बना देते हैं।
चित्र-भराव क्षेत्र

प्रश्न 3.
घर के कचरे को कूड़ेदान में फेंकने से पूर्व उनको दो समूहों में कौन-कौन सी वस्तुओं को पृथक् किया जा सकता है ?
उत्तर-
अपने घर के कचरे को कूड़ेदान में फेंकने से पूर्व किसी स्थान पर एकत्र कीजिए। फिर इसे दो समूहों में इस प्रकार पृथक् कीजिए कि उनमें इस प्रकार की वस्तुएँ हों –

समूह 1. रसोईघर का कचरा जैसे फल एवं सब्जी के छिलके, अंडे का खोल, बचा हुआ अपशिष्ट भोजन, चाय की पत्तियाँ, कागज़ की थैलियाँ, समाचार-पत्र एवं सूखी पत्तियाँ भी इसी समूह में सम्मिलित कीजिए।
समूह 2. कपड़ों के टुकड़े, पॉलीथीन की थैलियाँ, टूटा काँच, एल्यूमीनियम के रेपर्स, कीले, पुराने जूते एवं टूटे खिलौने।

प्रश्न 4.
कुछ शहरों तथा नगरों में कचरे को दो अलग-अलग कूड़ेदानों में क्यों एकत्र किया जाता है ?
उत्तर-
कुछ शहरों तथा नगरों में दो प्रकार के कचरे को एकत्र करने के लिए दो पृथक् कूड़ेदान का प्रयोग किया जाता है। प्राय: एक का रंग नीला तथा दूसरे का रंग हरा होता है। नीले कूड़ेदान में पुन: उपयोग किए जा सकने वाले पदार्थ डाले जाते हैं जैसे प्लास्टिक धातुएँ तथा काँच। यह पदार्थ मिट्टी में विगलित नहीं होता हरे कूड़ेदान रसोई तथा अन्य पादप अथवा जंतु अपशिष्टों को एकत्र करने के लिए लिए होते हैं। यह अपशिष्ट मिट्टी में दबाने पर पूर्णतः विचलित हो जाते हैं।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

प्रश्न 5.
किसानों को सूखी पत्तियों ओर खेती के अपशिष्टों को जलाना क्यों नहीं चाहिए ?
उत्तर-
हमने प्रायः देखा कि किसान पौधों से गिरी सूखी पत्तियाँ और कटाई के पश्चात् खेतों में सूखी पत्तियाँ फसली पादपों के अपशिष्ट तथा भूसे जैसे अपशिष्टों को जलाते हैं। इन्हें जलाने से स्वास्थ्य के लिए हानिकारक गैसें तथा धुआँ उत्पन्न होता है। हमें इस पद्धति को समाप्त करने का प्रयास करना चाहिए। इन अपशिष्टों को उपयोगी कंपोस्ट में परिवर्तित किया जा सकता है।
PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान 2

प्रश्न 6.
वर्मी कंपोस्टिंग अथवा कृमिकंपोस्टिंग से क्या अभिप्राय है ?
उत्तर-
वर्मी कपोस्टिंग अथवा कृमिकंपोस्टिंग – केंचुओं द्वारा कंपोस्ट तैयार करने की विधि को वर्मी कंपोस्टिंग अथवा कृमि कंपोस्टिंग कहते हैं। केंचुए की एक लाल प्रजाति कंपोस्टिंग के लिए उपयोग की जाती है। वर्मी कंपोस्टिंग एक उत्तम खाद है जो हम गमलों, बगीचों एवं खेतों में डाल सकते हैं।

प्रश्न 7.
प्लास्टिक से कौन-कौन सी वस्तुएँ बनाई जाती हैं ?
उत्तर-
प्लास्टिक का उपयोग हम खिलौने, जूते, थैले, पेन, कंघे, दाँत के ब्रुश, बाल्टी, बोतल एवं जल पाइप आदि बनाने में करते हैं।
हम प्लास्टिक से बने बस, कार, रेडियो, टेलीविज़न, रेफ्रीजेरेटर और स्कूटर के कुछ भागों का निर्माण करते हैं।

प्रश्न 8.
प्लास्टिक की क्या हानियाँ हैं ?
उत्तर-
प्लास्टिक की हानियाँ – लोग प्रायः अपने घर के कचरे को प्लास्टिक की थैलियों में भरकर बाहर फेंक देते हैं। गली मोहल्ले के आवारा पशु भोजन की खोज में जब इन थैलियों को देखते हैं तो प्रायः प्लास्टिक की थैली को भी निगल जाते हैं। कभी-कभी तो इस कारण उनकी मृत्यु भी हो जाती है। सड़कों तथा अन्य स्थानों पर असावधानीपूर्वक फेंकी गई ये प्लास्टिक की थैलियाँ बहुधा बहकर नालों अथवा सीवर प्रणाली में पहुँच जाती हैं। फलस्वरूप नाले रुद्ध हो जाते हैं और गंदा जल सड़कों पर फैलने लगता है। भारी वर्षा के समय तो बाढ़ जैसी स्थिति उत्पन्न हो जाती है। प्लास्टिक का अंधाधुंध उपयोग अत्यधिक हानि पहुँचा सकता है।

7. निबंधात्मक प्रश्न

प्रश्न 1.
प्लास्टिक एक वरदान है अथवा अभिशाप टिप्पणी करिए।
उत्तर-
हमें प्लास्टिक के बिना अपने जीवन की कल्पना करना कठिन हो सकता है। हम प्लास्टिक से बनी कुछ ऐसी वस्तुओं के नामों की सूची बना सकते हैं जिन्हें हम उपयोग करते हैं, खिलौने, जूते, थैले, पेन, कंघे, दाँत के ब्रुश, बाल्टी, बोतल एवं जल-पाइप आदि इन वस्तुओं की सूची बहुत लंबी है। हम प्लास्टिक से बस, कार, रेडियो, टेलीविज़न, रेफ्रीजेरेटर और स्कूटर के कुछ भाग भी बनाते हैं।

प्लास्टिक का उपयोग संभवतः स्वयं कोई विशेष समस्या उत्पन्न नहीं करता। समस्या तब उत्पन्न होती है जब हम इसका अधिकाधिक उपयोग करते हैं तथा अपशिष्ट प्लास्टिक के निपटान से अनजान होकर उसकी उपेक्षा करते हैं। आज हमारे चारों ओर यही हो रहा है। यद्यपि हम इसके दुष्प्रभावों से परिचित हैं, फिर भी हो सकता है कि हम अपने उत्तरदायित्व को नहीं समझ पा रहे हैं।

हम प्रायः प्लास्टिक की थैलियों का उपयोग पके हुए भोजन के संग्रहण के लिए करते हैं। प्रायः ये थैलियाँ खाने की वस्तुओं को रखने योग्य नहीं होती इन थैलियों में पैक किए भोजन को खाना हमारे स्वास्थ्य के लिए हानिकारक हो सकता है। प्रायः दुकानदार प्लास्टिक की ऐसी थैलियों का उपयोग करते हैं जिनका इससे पूर्व किसी अन्य कार्य में उपयोग हो चुका है। कभी-कभी कचरा बीनने वालों द्वारा एकत्र की गयी प्लास्टिक की थैलियों को धोकर भी उपयोग किया जाता है। इस प्रकार की पुनः चक्रण वाली प्लास्टिक की थैलियों में खाद्य पदार्थों को रखना हानिकारक हो सकता है। खाद्य पदार्थों के संग्रहण के लिए हमें इस कार्य के लिए अनुमोदित प्लास्टिक की थैलियों के उपयोग के लिए आग्रह करना चाहिए।

सभी प्रकार के प्लास्टिक गरम करने अथवा जलाने पर हानिकारक गैसें मुक्त करते हैं। ये गैसें बहुत-सी स्वास्थ्य संबंधी समस्याएँ जिनमें मानवों में कैंसर भी सम्मिलित हैं उत्पन्न कर सकती हैं। सरकार ने भी प्लास्टिक के पुनःचक्रण के लिए आवश्यक दिशा निर्देश निश्चित किए हैं। प्रायः दुकानदार प्लास्टिक की ऐसी थैलियों का उपयोग करते हैं जिनका इससे पूर्व किसी अन्य कार्य में उपयोग करते हैं जिनका इससे पूर्व किसी अन्य कार्य में उपयोग हो चुका है। कभी-कभी कचरा बीनने वालों द्वारा एकत्र की गयी प्लास्टिक की थैलियों को धोकर भी उपयोग किया जाता है। इस प्रकार की पुन:चक्रण वाली प्लास्टिक की थैलियों में खाद्य पदार्थों के संग्रहण के लिए हमें इस कार्य के लिए अनुमोदित प्लास्टिक की थैलियों के उपयोग के लिए आग्रह करना चाहिए।

प्रश्न 2.
प्लास्टिक के अति उपयोग को निम्नतम करने के लिए हमें क्या करना चाहिए ?
उत्तर-

  1. हम प्लास्टिक की थैलियों का कम-से-कम उपयोग करें। जहाँ भी संभव हो बिना किन्हीं दुष्प्रभावों के हम इन थैलियों का पुनः उपयोग करें।
  2. दुकानदारों से कागज़ के थैले उपयोग करने का आग्रह करें। खरीददारी के लिए बाज़ार जाते समय हम घर से कपड़े अथवा जूट का थैला लेकर जाएं।
  3. हम खाद्य-पदार्थों के संग्रहण के लिए प्लास्टिक की थैलियों का उपयोग न करें।
  4. हम उपयोग के पश्चात् प्लास्टिक की थैलियों को इधर-उधर न फेंकें।
  5. हम प्लास्टिक की थैलियों और अन्य प्लास्टिक की वस्तुओं को कभी भी न जलाएँ।
  6. हम कचरे को प्लास्टिक की थैलियों में न भरें और बाहर न फेंके।
  7. हम वर्मी कंपोस्टिग का उपयोग कर रसोई के अपशिष्ट का विवेकपूर्ण निपटान करें।
  8. हम कागज़ पुनः चक्रित करें।
  9. हम कागज़ के दोनों ओर लिखें। रफ कार्य के लिए स्लेट का प्रयोग करें। अभ्यास-पुस्तिका में बिना लिखे छटे कागज़ों को रफ कार्य के लिए उपयोग करें।
  10. हम अपने परिवार, मित्रों एवं अन्य व्यक्तियों को विभिन्न प्रकार के अपशिष्टों के निपटान के लिए सलाह दें।

PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान

प्रश्न 3.
आप अपने विद्यालय वर्मीकंपोस्टिग द्वारा खाद बनाने की विधि का विस्तार से वर्णन करिए।
उत्तर-
विधि-मैदान में एक गड्डे (लगभग 30 cm गहरा) खोदे अथवा कोई लकड़ी का बॉक्स किसी ऐसे स्थान पर जहाँ सीधी धूप नहीं पड़ती हो पर रखे जो न तो बहुत गर्म हो और न ही बहुत ठंडा। अब गड्ढे अथवा बक्से में लाल केंचुओं के लिए आरामदायक घर बनाने के लिए गड्डे अथवा बॉक्स की तली में एक जाल अथवा मुर्गा जाली बिछा दीजिए। आप विकल्प के रूप में तली में रेत की 1 अथवा 2 सेंटीमीटर मोटी परत भी बिछा सकते हैं। अब रेत के ऊपर सब्जियों अथवा फलों के अपशिष्ट बिछा दीजिए।
PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान 3

आप हरी पत्तियाँ, पौधों की सूखी डंडियों के टुकड़े, भूसा अथवा समाचार-पत्र की 1 इंच चौड़ी पत्तियाँ काटकर उन्हें रेत अथवा जाली के ऊपर बिछा सकते हैं। आप नोटबुक के बेकार गत्ते को काटकर भी पत्तियाँ बना सकते हैं। रेत अथा ताप की जाली पर सूखी गोबर भी बिछाया जा सकता है।
PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान 4

कुछ जल छिड़क कर इस परत को नम बनाइए। ध्यान रहे कि जल इतना अधिक न हो कि वह बहने लगे। अपशिष्ट की पम्त को दबाइए नहीं इसे पोला ही रहने दीजिए ताकि इस परत में पर्याप्त मात्रा में वायु एवं नमी बनी रहे।

अब आपका गड्डा लाल केंचुओं के स्वागत के लिए तैयार है। कुछ लाल केंचुए खरीद कर इन्हें अपने गड्डे में रखिए। अब इन्हें जूट की बोरी, पुरानी चादर अथवा घास से हल्के से ढक दीजिए।

आप लाल केंचुओं को भोजन के तौर पर फ़ल तथा सब्जियों के अपशिष्ट कॉफी तथा चाय छानने के बाद बची हुई पत्तियाँ तथा खेत एवं बगीचे के खरपतवार दे सकते हैं। इस गड्डे में इस भोजन को लगभग 2-3 सेंटीमीटर गहराई में दबाकर रखना, अच्छा हो सकता है। नमक, अचार, तेल, सिरका, मांस एवं दूध से निर्मित अपशिष्ट पदार्थ भोजन के रूप में भोजन लाल केंचुओं को न दें। इन वस्तुओं को गड्डे में डालने से उसमें रोगकारक जीव उत्पन्न होने लगते हैं। कुछ दिनों के अंतराल में गड्ढे के पदार्थों को धीरे-धीरे मिलाते रहें तथा इसकी ऊपरी सतह को हिलाते रहें।

आप अंडे के छिलके अथवा समुद्री शंख या सीपी का चूरा आहार के साथ मिला सकते हैं। लाल कृमि एक दिन में अपने शरीर के भार के बराबर आहार खा सकता है।

लाल केंचुए बहुत गर्म अथवा ठंडे वातावरण में जीवित नहीं रह सकते। उन्हें अपने आस-पास नमी की आवश्यकता होती है। यदि आप अपने केंचुओं की भली-भांति देखभाल करते हैं तो एक मास में उनकी संख्या दुगुनी हो जाएगी। __
PSEB 6th Class Science Solutions Chapter 16 कचरा-संग्रहण एवं निपटान 5

3-4 सप्ताहों के अंतराल पर अपने गड्डे का सावधानीपूर्वक प्रेक्षण करते रहें। आपको गड्डे में मिट्टी जैसा पोला पदार्थ दिखाई देता है। अब आपका वर्मीकंपोस्ट तैयार है।

इस गड्डे के एक किनारे पर आहार के रूप में कुछ अपशिष्ट डालिए। अधिकांश कृमि अन्य भागों को छोड़कर गड्डे के इस भाग में स्थानांतरित हो जाएँगे। दूसरे भाग से खाद को निकाल कर कुछ घंटों तक इसे धूप में सुखाइए। आपका वर्मीकंपोस्ट प्रयोग के लिए तैयार है।

गड्डे के इस बचे भाग में अधिकांश कृमि हैं। आप इनका उपयोग और अधिक कंपोस्ट बनाने में कर सकते हो अथवा इन्हें किसी कंपोस्ट बनाने वाले से बाँट सकते हो।
इस वर्मीकंपोस्ट (खाद) को आप अपने गमलों, बगीचों एवं खेतों में डाल सकते हो।